Okçu Musa İlköğretim Okulu, Beyoğlu’nda Galata Kulesi Sokağı üzerinde yer alan ve iç avlu çevresinde konumlanan dört yapıdan oluşan bir eğitim kompleksidir. Bu yayında, yapı grubuna ilişkin rölöve, restitüsyon ve restorasyon raporlarının tarihsel araştırma, belgeleme ve öneri kararları bir araya getirilmektedir.
Genel görünüşler, hava fotoğrafları ve vaziyet planı.
Tarihsel araştırma
Rapor kapsamındaki tarihsel araştırmaya göre yapılar, Galata çevresindeki Saint George Avusturya Lisesi ve Saint Piyer Kilisesi yakınında bulunur. Yapıların kesin inşa tarihleri için doğrudan yazılı kaynağa ulaşılamamış; ancak eski haritalar farklı dönemlerde inşa edildiklerini göstermiştir.
Rapor, yapı grubunun 19. yüzyılda rahibe okulu ve lojmanları olarak kullanıldığını; işgal döneminde lojmanların karakol ve hapishane işlevi üstlendiğini aktarır. Sonraki süreçte yetimhane ve terzilik okulu olarak kullanılan binalar, Galip Dede, Okçu Musa ve Kuledibi ilkokullarının birleşmesiyle Okçu Musa İlköğretim Okulu adını almıştır.
Tarihsel araştırma, mevcut durum ve rölöve belgeleri.
Rölöve: yapı grubu ve plan özellikleri
Parsel içinde A, B, C ve D blokları iç avlu oluşturacak biçimde yerleştirilmiştir. Galata Kulesi Sokağı’na cepheli A Blok, eğimli arazi nedeniyle iki bodrum, zemin ve iki normal kattan oluşan beş katlı, yaklaşık 24 × 17 metre boyutlarında dikdörtgen planlı bir yapıdır. Özgününde sarnıç olan, günümüzde depo olarak kullanılan mekânlar ile avluya bakan mermer ana merdiven bu blokta yer alır. Üst katlardaki koridor şeması boyunca sınıflar düzenlenmiş; yapıda toplam yirmi derslik ile ofis ve depo kullanımları tespit edilmiştir.
Kart Pınar Sokağı’na cepheli B Blok, yaklaşık 8,31 × 17,81 metre ölçülerinde kagir bir yapıdır. İki bodrum, zemin ve iki normal kattan oluşur; zemin ve üst katlarda merdiven holünün iki yanında sınıflar, güneyde ise tuvaletler yer alır. Birinci bodrumda iki hizmetli lojmanı, kısmi ikinci bodrumda ise kullanılmayan odalar bulunur.
Avlu içindeki C Blok, Avusturya Lisesi yapısına bitişik, küçük bir çıkmayla L biçimi kazanan bir yapıdır. Öğretmenler odası, çay ocağı, spor odası, depo, idari mekânlar ve ana sınıfı kullanımları rölövede kayda geçirilmiştir. D Blok ise yapı grubunun diğer bloklarından farklılaşan cephe karakteriyle değerlendirilmiştir.
Planlar, kesitler ve mevcut durum rölöveleri.
Cephe karakteri, yapım sistemi ve müdahaleler
Rapor, D Blok dışındaki yapıların ortak bir mimari dile sahip olduğunu; D Blok’ta tuğla kaplama, diğerlerinde boyalı sıva kullanıldığını belirtir. Galata Kulesi Sokağı’na yönelen cephelerde neo-klasik karakter öne çıkar. Bodrum katlarda almaşık kagir sistem, üst katlarda tuğla duvarlar tespit edilmiştir.
1986 tarihli kapsamlı onarımda döşemeler, çelik ve ahşap merdivenler, pencereler, tavanlar ve çatı üzerinde müdahaleler yapılmış; çimento sıvalar özgün doku üzerinde etkili olmuştur. Rölöve çalışması, özgün ve dönem eki unsurları ayırt ederek yapıların mevcut durumunu belgelemektedir.
Cephe, malzeme ve müdahale tespitleri.
Restitüsyon kararları
Yapı grubuna ilişkin doğrudan arşiv belgesi sınırlı olduğundan restitüsyon kararları; 1986 tarihli A ve B Blok ölçüleri, eski D Blok fotoğrafı, yerinde inceleme ve uzun süreli okul çalışanlarından edinilen sözlü bilgiler birlikte değerlendirilerek üretilmiştir.
Bu değerlendirmede özgün kapı açıklıklarının yeniden okunması, bazı geç dönem eklentilerin kaldırılması veya korunması, ayrıca yapıların ilk dönem mimari karakterine ilişkin verilerin çizimlerle ifade edilmesi amaçlanmıştır.
Restitüsyon paftaları ve öneri kararları.
Restorasyon yaklaşımı
Restorasyon projesi, rölövede belirlenen değerleri korurken eğitim yapısının güvenlik ve kullanım gereksinimlerini gözetir. Rapor kapsamındaki öneriler arasında nem sorununa karşı drenaj düzenlemeleri, uygun koruma yöntemleriyle ahşap elemanların yenilenmesi, özgün karaktere uyumlu ahşap doğramalar ve kapılar ile yangına dayanımlı asma tavan çözümleri yer alır.
Volta döşeme üzerindeki beton plak ve betonarme merdivenler, okul yapısının güvenlik gereksinimleri nedeniyle korunacak unsurlar olarak değerlendirilmiştir. Taşıyıcı sistemin güçlendirilmesine ilişkin öneriler, raporda atıf yapılan mühendislik değerlendirmeleri doğrultusunda ele alınmıştır. Bu sayfadaki içerik, raporda yer alan tespit ve proje önerilerini açıklar; uygulamanın güncel durumuna ilişkin bir beyan değildir.
Restorasyon önerileri, detaylar ve proje paftaları.
Bu yayının dayandığı rölöve, restitüsyon ve restorasyon raporları Taksim Yapı tarafından hazırlanmıştır.