Hadımköy Tren İstasyonu’na ait dokuz yapının belgelenmesi üç ayrı rapordan oluşmaktadır: Kadir Has Üniversitesi’nden Yrd. Doç. Dr. Yonca Kösebay Erkan tarafından Aralık 2011’de hazırlanan Restitüsyon Raporu, Taksim Yapı’nın hazırladığı Rölöve Raporu ve yine Taksim Yapı’nın hazırladığı Restorasyon Raporu. Üç rapor, görselleriyle (fotoğraflar, vaziyet planları, kat planları, cephe çizimleri) birlikte tek bir yazıda bir araya getirilmiştir.
I. RESTİTÜSYON RAPORU
Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Yonca Kösebay Erkan — Kadir Has Üniversitesi, Aralık 2011
1. Hadımköy
Hadımköy günümüzde Arnavutköy ilçesine bağlı olup Avcılar ve Küçükçekmece ilçeleri ile komşudur. İstanbul’u Avrupa’ya bağlayan TEM otoyolunun kuzeyinde yer almakta ve Eşkinoz Vadisi içinde konumlanmaktadır (Karakuyu, 2008, 1).
Hadımköy İstanbul’u batıdan koruyan önemli askeri merkezlerden biri olma özelliğini 1959 yılına kadar korumuş, bu tarihten sonra Kolordu niteliğindeki birlik, küçülerek Tugay birliğine dönüşmüştür (Karakuyu, 2008, 23). Askeri yapılardan Hadımköy Hastahanesi, demiryoluna yakın olarak konumlanmıştır. Hadımköy’ün merkez mahallelerini Hastane ve İstasyon Mahalleleri oluşturmaktadır. Günümüzde Hadımköy önemli bir lojistik merkezi durumundadır. Bölgede bulunan önemli yapılar arasında Hadımköy Hastahanesi sayılabilir. Çatalca Bölgesi Kumandalık Merkezi olan Hadımköy’deki Hastahane, II. Abdülhamid döneminde 1887 temeli atılarak 1891 yılında tamamlanmıştır. (1912) Balkan Savaşı, I. Dünya Savaşı ve Çanakkale Savaşları sırasında önemli görevler üstlenmiştir. Bu yıllarda hastahanenin kapasitesinin yeterli olmadığı anlarda vagonların koğuş olarak kullanıldığı bilinmektedir. Yapı 1927 yılında çıkan bir yangınla tahrip olunca iki kapalı kalmış, onarıldıktan sonra 1938 yılına kışla olarak kullanılmıştır. Bu tarihten sonra 1985 yılına kadar orduevi olarak hizmet vermiştir (Özbay, 1981, 461-463). 2005 yılında revir olarak hizmet vermekteydi (Cifci, 2005, 216).
2. İstasyonun Konum Özellikleri
Günümüzde Küçükçekmece İstasyonu (23+897), Çatalca İstasyonu (61+673), Kabakça İstasyonu (74+460) yer almakta, Hadımköy İstasyonu ise Ömerli-Yeşilbayır arasında inşa edilen tünelin 14 Kasım 1980 tarihinde hizmete açılmasıyla istasyon işlevini yitirmiştir (Karakuyu, 2008, 3).
(Şekil 1. Hadımköy, Genel görünüş, 1921 — Şekil 2. Hadımköy İstasyonu Çevresi, 1921 — Şekil 3. Hadımköy İstasyonu, 1921)
3. Küçükçekmece-Çatalca Demiryolu’nun İnşa Süreci
Rumeli Demiryolu, “Société Impériale des Chemins de Fer de la Turquie d’Europe” [Rumeli Demiryolları Şirket-i Şahanesi] adıyla 1870 yılında Paris’te bir Fransız şirketi olarak kurulmuştur (Engin, 1993, 61). Baron Hirsch tarafından 1878 yılına kadar işletilmiş, bu tarihte şirket Avusturya himayesine geçerek Şark Demiryolları adını almıştır. 1889 yılında Şark Demiryolları Almanlara devredilmiştir (Engin, 1999, 696). 1910 yılında şirket bir Osmanlı Anonim şirketi haline gelmiş ve Türkiye topraklarında kalan bölümü 1936 yılında ulusallaştırılmıştır (Erkan, 2011, 42).
Rumeli demiryolunun Küçükçekmece – Çatalca arası 21 Temmuz 1872 tarihli irade ile hizmete girmiştir. Buna göre Sirkeci- Çatalca arası 26 Ağustos 1872 tarihinden itibaren işletmeye açılmış, Constantinople (Sirkeci), Yedikule- Makriköy (Bakırköy), San Stefano (Yeşilköy), Küçükçekmece, Hadımköy ve Çatalca istasyonlarından oluşmaktadır. 25 Mart 1896 yılında Bulgaristan Prensi Hadımköy İstasyonu’ndan geçerek Dersaadet’e gitmiştir. Söz konusu yıllarda bu bölge büyük oranda kırsal bir nitelik göstermekte, hayvanların istasyon alanına sokulmaması konusunda uyarılar yapılmaktadır. 1890 yılında Hadımköy’den Yassıviran’a 12 km uzunluğunda bir dekovil hattı inşası için güzergahın belirlenmesinde Erkan-ı Harbiye’den görevlilerin nezaret etmesi istenmiştir.
(Şekil 4. Nakkaş Köyü Haritası, Ölçek 1/63.000 — Osmanlıca baskı, renkli, 96×68, 92×65 cm.)
4. Hadımköy İstasyonu
Elimizdeki Hadımköy’e ait 1/1000 ölçekli vaziyet planında istasyonun 1891 yılı ile 1905 arasındaki gelişimi gözler önüne serilmektedir. Vaziyet planı üzerinde yapıları tanımlayan yazılar Almanca kaleme alınmıştır (Bilindiği üzere Osmanlı devleti nezninde demiryolu şirketlerinin dili Fransızca ve Osmanlıca’dır. Ancak 20. yüzyıl başına ait belgelerde, yani Almanların demiryolu inşaatlarında hegomonya elde ettikleri yıllarda üretilen planlarda Almanca’nın kullanılmış olduğu tespit edilmektedir. Bu planların inşaatı yürüten Alman firmasının iç belgeleri mi olduğu yoksa Osmanlı Devleti ile paylaşılan evraklarda Fransızca’nın yerini mi aldığı kesin değildir). Yapılar üzerinde kırmızı mürekkep ile bazı yapıların inşa, bazılarının ise yıkılma tarihi belirtilmiştir. Bu vaziyet planına göre istasyon sahasının oldukça değişken bir topografyaya sahip olduğu, belli noktalarda arazinin şev yaptığı görülmektedir.
(Şekil 5. Hadımköy İstasyonu Vaziyet Planı 1/1000)
İstasyon alanının yakın çevresinde askeri nitelikli yapılar dikkati çekmektedir. Hattın güney yakasında yolcu binasının yanısıra Zaptiye Barakası ve bir hela görülmektedir. Buna karşın hattın kuzey yakasında farklı görevliler için lojmanların inşa edildiği görülmektedir. Lojmanlar arasında bir bahçe düzenlenmiş olduğu dikkatlerden kaçmaz. Bu tür bahçelere, lojmanların yaşam alanı olarak düşünüldüğü, 20. yüzyıl başına ait istasyonlarda sıkça karşılaşmaktayız (Lüleburgaz istasyonu gibi). Hat boyunca kuzey batı yönünde ilerlendiğinde, hattın güney yakasında Kaiserlisches Magasin (İmparatorluk Deposu) ve Kaiserlisches Telegrapheanant (İmparatorluk Telgrafhanesi) olduğu belirtilmiştir. Sözü edilen istasyonun özellikle güney yakasının askeri niteliği dikkat çekicidir.
Hattın Yolcu Binasının bulunduğu güney tarafında, 1905 yılında yıkıldığı belirtilen bir lojman ile bir hela yer almaktadır. Vaziyet planında yolcu binasının gerisinde I ile işaretlenmiş yapı için Vermietheter Lagerplatz an Henri Bariola 240m (Henri Bariola’ya kiralanan depo) açıklaması yer almaktadır. Yolcu binasının güneyinde Askeri Kumandanın Evi (Wohnung der Militaire Comandament) ve Hükumet Binaları (Regierungs Gebaude) olduğu görülür. I ile işaretlenmiş yapının güneyinde ise Bakal (Bakkal?) adı verilen 5 adet farklı boyutta bina yer almaktadır.
(Şekil 6. Hadımköy İstasyonu Vaziyet Planı, Ölçek 1/1000 — Hattın kuzeyinde de bir Bakkal binası ve ekleri işaretlenmiştir.)
(Şekil 7. Lojman Binası, Plan, Ölçek: 1/100)
Şekil 7’de görülen lojman binası, bu tür belgelerde görmeye alışık olduğumuz bir şekilde lojmanın kime/kimlere ait olduğunun ipuçlarını verir. Yapının bir bölümü Zimmerman’lara (Odacı) bir diğer bölümü ise Schmied’lere (Demirci) aittir. (Vaziyet planı üzerinde Schmied’ler ve Tisch’ler (Marangoz) olarak belirtilmiştir). Ancak boyutları itibariyle demircilerin daha fazla sayıda oda/mekana sahip oldukları görülmektedir. Odacıların yan tarafında ise trenlere ait malzemenin depolandığı bir alan ile odun deposu yanında ise kümes (stall) yer almakta diğer yanındaki kiler ile odacıların konutu önünde bir avlu oluşturmaktadır. Bu tür birimler, istasyon alanlarındaki domestik yaşam ihtiyaçlarına cevap vermektedir. Demircilerin de kendilerine ait bir kümesleri bulunmaktadır. Depo alanlarında, mevcut yapının ahşap bir yapıya dönüştürülmesi yönünde kırmızı mürekkep ile revizyon yapıldığı anlaşılmaktadır.
(Şekil 8. Yolcu Binası, I. Kat ve Giriş Katı Planları, Ölçek: 1/100)
Vaziyet planında bağımsız kat planları ile görülebilen yolcu binasının onarım gördüğü 1891 yılından sonra 1892 ve 1905 yıllarında genişletildiği, kırmızı mürekkeple işaretlenmiş ve tarihleri ile belirtilmiştir. Yolcu binasının ilk hali 11.25 m uzunluğundaki ana bina yanındaki 8.1m uzunluğundaki kiler/depo alanından oluşmaktadır. Buna göre ana bina iki bölümden oluşmakta, ilkinde üst kata erişim sağlayan merdiven ve büro, iki açıklıkla geçilen diğer bölüm ise bekleme salonu olarak planlanmıştır. Daha sonra (1892) bekleme salonunun yanında I. ve II. Sınıf bekleme salonu ile Haremlik bekleme salonundan oluşan 4.5 m genişliğinde bir ek yapılmıştır. Yolcu Binasının bu ana birimi yanındaki kiler/depo alanı da üçe bölünerek Şeflerin (Chefs), tren müdürleri (Bahnmeisters) ve istasyonun kullanımına ayrılmıştır. 1905 yılında bu birimin diğer yanına 4.4m genişliğinde bir ek yapılarak (Makasçı Lojmanı olarak) bu bölüm genişletilmiştir. Daha ileriki bir tarihte ise bu birimin yanına 4m genişliğinde bir ahşap bir ek ilave edildiği anlaşılmaktadır.
Yolcu binasının ana biriminin I. Katı lojman olarak kullanılmaktadır. Üst katta merdivenin bir kolu üzerinde tuvalet yer almaktadır. Merdivenin sırasında yer alan iki oda Bahnmeister’lerin, karşısındaki sırada yer alan üç oda ise İstasyon Şeflerine aittir. Kiler/deponun üzerine denk gelen kısım eşya deposu olarak kullanılmakta, bu alanın içinde bir bölme ile ayrılmış olarak istasyon eleven(?) konutu yer almaktadır. Eşya deposunun hem hat yönünde hem de arka cephede birer rıhtımı bulunur. Hat yönündeki rıhtımın genişliği 1.85m iken diğeri oldukça dardır. Bu rıhtımlara altı basamak ile çıkılmaktadır. Deponun her iki cephede yük geçişine olanak tanıyan boyutlarda birer kapısı bulunmaktadır.
Hattın güney yakasında küçük birer yapı olmakla birlikte bir Hela ve Zaptiye Barakası kagir olarak inşa edilmiş yapılardır. Hela kadın/erkek olmak üzere sırt sırta yer alan iki birimden oluşur. Boyutları 3.56m x 2.72m’dir. Zaptiye barakası ise bir köşesinde ocağın yer aldığı 5.09m x 4m boyutlarında bir yapıdır.
(Şekil 9. Bahnerhaltung Konutu ve İşçi Lojmanı, Planları, Ölçek: 1/100)
Sözü edilen belgede kat planlarıyla belirtilmiş olan bir diğer yapı Bahnerhaltung’un Konutu (Trenlerin bakımını yapan kişi) başlığını taşımaktadır. Bu yapı da hattın kuzey yakasında konumlanmıştır. Konut olarak kullanılan 10.4m x 8.27m boyutlarında iki katlı kagir bir birimin yanında kagir tek katlı ahır, çamaşırhane, odun deposu ve bir avludan oluşan yardımcı birimler yer alır. Bu tür kendi avlusu olan bir yapı kentsel bölgelerde karşımıza çıkmamaktadır. Konut olarak kullanılan diğer birim Tren Müdürü (Bahnmeister) ve Katip (Schreiber) için iki bölümden oluşur. Her birimin kendine has mutfağı bulunur. Katta, merdiven sahanlığına yerleşen tek bir tuvalet vardır. Üst katta ise bir yaşama birimi, bir oda ve bir büro mekanı ile bir mutfak ve bir tuvalet yer almaktadır. Ayrıca kısmi bir bodrumu bulunmaktadır.
Ayrıca 8.35×6.30m boyutlarında kagir iki katlı bir işçi lojmanı kırmızı mürekkep ile çizilmiş ve yapım yılı olarak 1901 tarihi belirtilmiştir. Bu yapının giriş katında bir oda ve mutfak, üst katta ise iki oda yer almaktadır. Konutun tuvaleti yine merdiven altında çözülmüştür.
5. Hadımköy İstasyonu Demiryolu Yapıları Restitüsyon Raporu
Demiryolu yapılarına ilişkin belirtilmesi gereken ilk konu terminolojiye aittir. İstasyon, trenlerin durduğu alanın tamamını tarif ederken, bu alan içinde birden fazla yapı yer alır. Bu yapılar bir istasyon alanında trenlerin yolcu ve yük taşımacılığını gerçekleştirebilmeleri için gerekli tüm işlevlere cevap verecek çeşitliliktedir. Bunlar kamu kullanımına yönelik olanlar ile demiryolu çalışanlarına yönelik olanlar olarak iki gruba ayrılabilir. Halkın yararlandığı yapılar yalnızca yolcu binalarından oluşmaz; malların indirileceği rıhtımlar ve bunlarla ilişkili depo alanları, helalar, büfeler olabilirken, demiryolu çalışanlarının kullandıkları yapılar arasında ise en büyük bölümü çalışanların yaptıkları işlerle tanımlanan lojman binaları oluşturmaktadır. Yani makasçının kalacağı konut, tren şeflerinin kalacağı mekanlar, işçilerin barınacağı lojmanlar, demirciler, marangozların ikamet ettikleri lojmanlar gibi. Lojmanlarla ilişkili olarak içme suyu kuyuları, temiz su kuyuları, kümesler, bahçeler de çalışanların yaşamları için gerekli alanlardır. Bir de trenlerin teknik olarak işletilmesinde yardımcı yapılar söz konusudur. Örneğin, buharlı trenlerin çalıştırılabilmesi için kömür depoları, lokomotifin su ihtiyacı için gereken suyun depolandığı zeminden yüksekte planlanan su kuyuları, depodaki suyu lokomotife aktaracak olan su cendereleri, yanan kömürün küllerinin boşaltılacağı alanlar da istasyonlarda sıkça karşılaşılan birimlerdendir. Yük taşımacılığı ile bağlantılı olarak vagonlardaki yükü tartan hidrolik tartılar, vagon yüksekliğini işaretleyen yükleme gabarileri teknik ekipman arasındadır. Bunların dışında lokomotif depoları, bakım depoları gibi yapılar önemli kavşak noktalarında yer alabilmektedir.
Demiryolu yapıları inşa edildikleri dönemden günümüze gelene değin sürekli değişim geçirmişlerdir. Mevcut duruma bakarak bu değişimin izleri yalnızca kısmen izlenebilmekte, yapının özgün durumuna ilişkin kesin yargılara varılamamaktadır. Bunun nedeni, özgün mimari dilin tekrarı olacak şekilde yapıların eklerle geliştirilmiş olmasıdır. Bu durumda özgün mimari çizimlerin varlığı, yapıların geçirdikleri evrimi anlamamıza büyük katkı sağlamaktadır.
II. No.lu Yapı (Yolcu Binası)
Tarihsel Gelişim
I. Evre: 1878/1891-1892
(Şekil 10. 2 No.lu Yapı I. Evre Restitüsyonu, Zemin Kat Planı)
Elimizdeki Hadımköy İstasyonuna ait eski tarihli bir vaziyet planı üzerinde yolcu binası olan (güncel vaziyet planında No.2) yapının 1/100 ölçekte çizilmiş giriş ve birinci kat planlarını bulabiliyoruz. Buna göre ilk evre gelişiminde plan özellikleri şöyledir:
Yapı, her ikisi de kagir olan biri iki katlı diğeri tek katlı iki birimden oluşur. İki katlı birim, 11,25 x 7.07m boyutlarındadır. Alt katı yolcu hizmeti vermekte, üst katı ise lojman görevi görmektedir. Tek katlı birim ise 8.10 x 6 m boyutlarındadır. Bu birimin bodrum katının üç bölüme ayrılarak depo olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu üç mekan arasındaki bölücü duvarın ahşap olduğu tespit edilmektedir. Giriş katı seviyesinde ise bu alan mal deposu olarak kullanılmaktadır. Malların indirilmesi için yerden yükseltilmiş rıhtım tabir edilen platformalar yapıın her iki yönünde, hem malların depolanması hem de daha sonra indirilmeleri için inşa edilmişlerdir. Trenyolu tarafından rıhtım 1.85m boyutlarında iken, arka cephedeki rıhtım çok daha dardır. Ancak söz konusu mal deposu içinde 2.9×2.85 boyutlarında bir alan istasyonda görevli bir kişi için (eleven?) barınma birimi olarak ayrılmıştır.
(Şekil 11. 2 No.lu Yapı I. Evre Restitüsyonu, I. Kat Planı)
Yolcu hizmetlerinin verildiği iki katlı birimin zemin katı ikiye bölünmüştür. Mal deposu ile bitişik olan birimde, büro olarak hizmet veren bir mekan ile üst kata hizmet veren bir merdiven bulunur. Bu alan bekleme salonu olarak kullanılan diğer birime iki kapı açıklığı ile bağlanır. Her iki birime hizmet verecek bacalar planda izlenebilmektedir. Merdivenle üst kata çıkıldığında, alt kat planında görülen iki birim burada da mevcuttur. Ancak fiziksel olarak hatta dik olarak mekanın ikiye bölünmesi dışında buna ek olarak işlevsel bölünme hatta paralel olarak yataydır. Merdivenin olduğu ilk birimde merdivenin bitiminde bir koridor etrafında bu kat iki konuta bölünmüştür. Tren yolu tarafında üç odadan oluşan İstasyon Şefinin konutu, diğer yönde ise iki odadan oluşan Bahnmeister (Tren Müdürü?)’in konutu mevcuttur. Merdivenin bir kolu üzerinde tuvalet bulunur. Bu tuvalete giriş imkanı veren döşeme sahanlıktan uzatılan ek kirişlerle oluşturulmuştur.
II. Evre: 1892-1905
Bu evrede yapının zemin katına bir ek yapıldığı görülmektedir. Kırmızı mürekkeple bekleme salonu yanına 4.5m eninde bir ek yapılarak yapı büyütülmüştür. Hemen altında görülen (Anbau 92) ibaresi ile 1892 yılında inşa edildiği anlaşılmaktadır. Bu ek bir bölücü duvar ile ikiye bölünmüş, I. ve II. sınıf yolcuların beklemesi için arka cepheye bakan bir bekleme mekanı yaratılırken, diğer birim haremlik olarak adlandırılmış, kadınların kullanımına ayrılmıştır. Bu tek katlı ek birimin duvar kalınlıkları ana kitlenin duvar kalınlıklarından geniş tutulmuştur.
Yolcu binalarının planları incelendiğinde, bu düzenin yani farklı sınıf yolculara ait ayrı bekleme mekanı uygulamasının benimsenen genel bir yaklaşım olduğu ileri sürülebilir. Hadımköy İstasyonu’nda da I. ve II. sınıf yolculara ayrılmış özel bir mekan ile genel halk birbirinden ayrılmıştır. Bu mekana geçişi sağlamak için duvarda bir kapı açılmıştır. Seyahat özgürlüğünün olmadığı, kadınların nadiren seyahat ettiği bir dönemde yolcu binaları içinde haremlik mekanlarının ayrılmış olması, toplumsal yaşamda belli değişikliklerin hem göstergesi hem de habercisi olmuştur. Söz konusu ekin artan yocu sayısı ile de bağlantısı olmalıdır.
(Şekil 12. 2 No.lu Yapı, II. Evre Restitüsyonu, Zemin Kat Planı)
III. Evre: 1892-1905
Yolcu binasının sunduğu hizmetlerin daha iyi yapılabilmesi için mal deposu olarak kullanılan alanın yanına 14 Nisan 1905 tarihinde Makasçı Lojmanı olarak kullanılmak üzere bir ek yapıldığı anlaşılmaktadır. Plan üzerine kırmızı mürekkep ile işlenmiş ve söz konusu tarih belirtilmiştir. Buna göre yapılan ekin 4.4m eninde olduğu, ahşap bir bölme ile ikiye bölündüğü, arkadaki birimin yolcu binasının yan cephesine açılan bir kapısı bulunduğu ve zemindeki kot farkından kaynaklandığı tahmin edilen üç basamakla zemine ulaşıldığı anlaşılmaktadır. Bu ekin yanına 4 m eninde ahşap bir sundurma/ihata duvarı olabilecek bir birim eklendiği de görülmektedir. Ancak bu ahşap bölümün aynı tarihte eklenip eklenmediği kesin değildir. Yine kırmızı ile işaretlenmiş olmasına karşın mürekkebin rengi 1905 tarihini taşıyan eki ifade etmekte kullanılan mürekkepten farklıdır.
(Şekil 13. 2 No.lu Yapı, III. Evre Restitüsyonu, Zemin Kat Planı)
IV. Evre: 1905-2011
Elimizde 1905 yılından günümüze kadar yapının geçirdiği değişikliği gösteren bir belge maalesef bulunmamaktadır (gerektiğinde konu hakkında TCDD’ye başvurulabilir). Ancak mevcut rölöve ile yapının 1905 yılındaki durumu karşılaştırılarak geçirdiği değişim dile getirilmeye çalışılacaktır.
(Şekil 14. Mevcut durum üzerinde özgün yapılar ve ekleri)
Plan Özellikleri
Yapı günümüzde lojman olarak kullanılmaktadır. Yolcu Binası işlevini uzun zamandır yitirmiştir. Mevcut rölöve üzerinde 1891 öncesi ve 1892 yılında yapılmış olan ekleri yapı üzerinde hala izlebiliyoruz. Ancak yapının her iki yanına yeni inşa edilmiş ekler olduğu gözlenmektedir. Ancak bu eklerin yapım tarihi hakkında bir bilgi elde edilememiştir. Yapının özgün bölümlerindeki değişmeler incelendiğinde merdivenin özgün yerini ve biçimini korumuş olduğu, giriş kapısının gerisindeki rüzgarlığın hala izlenebildiği anlaşılmıştır. Ancak özgün durumda I. Katta merdivenin bir kolu üzerinde bulunan tuvalet günümüzde mevcut değildir. Fakat bu tuvalete giriş imkanı veren döşeme mevcuttur. Özgün durumda bekleme salonu olan alanın bölme duvar ile üç odaya bölündüğü gözlemlenmiştir. Bu ilk döneme ait (sarı boyalı alan) bölümdeki bacalar da mevcudiyetlerini sürdürmektedir. Fakat bekleme salonu işlevini yitirmiştir. Yapının arka cephesinde giriş kapısının önünde muhdes bir rüzgarlık bulunur. 1892 yılındaki eklenen bölüm (yeşil ile boyalı), planlandığında tek kat olarak tasarlanmıştır, bu özelliğini günümüzde de korumaktadır. Ancak yanına 4m eninde bir ilave söz konusudur. Bu bölüm bir oda ve banyodan oluşmaktadır.
Özgün durumda mal deposu olarak kullanılan alanın yıkılmış olduğu ve yerine iki katlı yeni bir ekin inşa edilmiş olduğu görülür (mavi ile boyalı alan). Bu ek planda özgün yapıdan arka cephede 1m taşırılmış olduğu tespit edilmiştir. Bu uygulama, yapılan eklerin ayırt edilmesinde bir avantaj sağlamaktadır. Ayrıca tüm yapı genelinde duvar kalınlıklarında yapılacak bir tespit yapının geçirdiği evrimin izlerini ortaya koyar. Bu ek yapının zemin katı lojman olarak kullanılmaktadır. Bu yapının yanında tek katlı bir birim daha yer almakta, lojmana bitişik olan birimin de lojmana hizmet edecek şekilde odalardan biri tuvalet diğeri ise oda olarak işlevlendirilmiştir. Bu ek yapılmadan öce bilet gişesi olarak kullanılan pencere bugün hala görülebilmektedir. Bu ekin, bu mekanlardan farklı olarak ayrıca dışarıdan erişim olanağı bulunan 3,5m eninde bir depo alanı mevcuttur.
(Şekil 15. Bugün iç mekanda kalmış olan pencere boşlukları ve bilet gişesi)
(Şekil 16. I. kat Planında özgün bölüm)
I. kat planına bakıldığında özgün birimde (sarı ile boyalı) merdivenin yanındaki odanın, tuvalet ve banyoya dönüştürülmüş olduğu görülür. Diğer odaların özgünlüğünü korudukları tespit edilmiştir. Ek olarak inşa edilmiş birim (mavi ile boyalı) ile bitişen özgün yapı arasında bir kapı açılarak bağlantı sağlanmıştır. Bu birimin de lojman olarak kullanılmakta olduğu anlaşılmaktadır. Bu kata erişim, özgün birimdeki merdiven aracılığı ile sağlanmaktadır. Lojmanın bir salon, iki oda, mutfak ve tuvaletten oluştuğu gözlenmektedir. Ekleriyle birlikte her iki yanda bina sağır duvarlarla sonlanmaktadır. Ancak çatı aralarında iki adet küçük pencere olduğu görülmektedir. Yapının çıtalı ahşap tavanlarının özgünlüklerini korudukları görülmektedir.
(Şekil 17. Mevcut cephe üzerinde özgün bölüm)
Cephe Özellikleri
Yapının cepheleri sıvalıdır. Yapının bütününe bakıldığında özgün cephe özelliklerinin, daha sonra inşa edilen birimlerde tekrar edildiği görülmektedir. Buna göre pencerelerin üzeri basık kemerli ve dikdörtgen formdadır. İki kanatlı pencereleri mevcuttur. Tren hattı yönünde yapının farklı birimlerine ulaşan üç adet giriş kapısı bulunmaktadır. Bunlardan özgün yapıdaki giriş, yapının üst katına erişim sağlayan merdiven holüne açılır. Kapının üst kotu, pencere kemerleri ile aynı seviyede olup kapı üzerinde kemerli aydınlatma penceresi bulunur. Pencere ve kapı üzerindeki kemerler bosajlı yapılmış olup, kilit taşları belirgindir.
Özgün yapının köşelerinde yapıyı belirginleştirecek plasterlar vardır. Bu özellik ek yapıda da tekrar edilmiştir. Yine özgün yapıda mevcut olan kat silmesi I. Kat parapet seviyesinde denizlik ile birlikte yapı cephesinde yatay bir bant oluşturur. Kat silmesinin tuğla malzemeden yapıldığı dökülen sıvaların altından algılanmaktadır. Benzer bir uygulama subasman seviyesinde zemin kat pencere denizliğinde de izlenir. Subasman kotunda sıvada düzgün kesme taş derzi taklidi yapılmıştır. Subasman kotunda plaster yüzeyi, cephenin geri kalanından farklı olarak bosajlı taş izlenimi verecek şekilde düzenlendiği görülmektedir. Bu alanda dökülen sıvalardan tuğla malzeme ile inşa edildiği anlaşılmaktadır.
Hadımköy istasyonuna ait olduğu belirtilen 1921 yılına ait bir fotoğrafta, yapının köşe plasterlerinin burada olduğu gibi, bosajlı taş izlenimi verecek şekilde kabartma olarak inşa edilmiş olduğu görülür. Ancak söz konusu fotoğraf ile günümüzdeki yapı bir çok diğer özellikleri ile ayrılmaktadır (örneğin pencereler fotoğrafta düz atkılı, mevcutta ise kemerlidir). Bu sebeple söz konusu fotoğrafı yapı ile ilişkilendirmek eldeki verilerle oldukça zordur. Ancak yapının çok sayıda önemli değişiklik geçirdiği hatırda tutulmalıdır.
6.4. Yapım Sistemi
Özgün yapıda duvar kalınlıkları 50cm’dir. Örgü malzemesinin ise tuğla olduğu düşünülmektedir. (Bu paragraf, raporun 18. sayfasına ait düzeltme notuna göre güncellenmiştir.)
Demiryolu yapılarında yapının işlevine göre çeşitli malzemelerden yararlanıldığı görülmektedir. Örneğin mal deposu gibi ağır yük taşıyan yerlerde çelik döşeme kirişleri tercih edilir. Ancak bu kirişler putrel yerine, raylardan imal edilir. Hadımköy istasyonunda bu tür ray-kirişlerin, kullanılıp kullanılmadığı, kullanıldıysa nerelerde kullanıldığı tespit edilmelidir (Başka istasyonlarda ray kirişler döşeme kirişi olabildiği gibi, rıhtımların taşıyıcılarında, çatılarda aşık olarak kullanıldığı da tespit edilmiştir). Aynı güzergah üzerindeki başka istasyonlarda (örn. Kabakça İstasyonunun mal deposu ruhtumlarında, döşeme kirişlerinde vb.) bu uygulama sıkça karşımıza çıkmaktadır. Bu tür bir detayın mutlaka belgelenerek gelecek kuşaklara aktarılması gerekir. Ancak ağır bir yükün söz konusu olmadığı durumlarda ahşap döşeme kirişleri de kullanılmıştır. Bazen döşeme kirişleri ahşap ve ray birlikte kullanılmıştır. Döşeme kaplamaları, zemin katta mozaik döşeme I. katta ahşap olarak uygulanmıştır. Tavanlar ahşap kaplamadır.
Merdiven özgündür ve ahşaptır. Merdivenin yanında su pompası bulunmaktadır. Bu aksam oldukça ilginç olup, mutlaka yerinde korunmalıdır. Merdiven sahanlığında tavan kaplaması yapılmamış, bakkal tavan uygulaması yapılmıştır. Merdivenin üstündeki tavan kaplaması hasar görmüştür. Burada çatıya açılan kapak izlenebilir. Çatının taşıyıcı sisteminin ahşap olduğu belirlenmiştir. Merdiven kovasında, özgün tuvaletin olduğu köşede duvarın kertilmiş olduğu görülür.
(Şekil 18. Merdivenin yanındaki su pompası)
Restitüsyon Raporu Görselleri
Aşağıdaki görseller, yukarıdaki metinde atıfta bulunulan Şekil 1–18 ve raporun diğer görsellerini, özgün belgedeki sırayla içermektedir.
HADIMKÖY İSTASYONU — II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX No.lu Yapılar için Restitüsyon Raporu
I. No.lu Yapı
Yapı, 1890’ vaziyet planında kontur itibari ile yer almaktadır. Ancak mevcut durumu ile yapı özgün niteliklerini kaybetmiştir. Yapının duvar örgüsündeki taş derzlerinin çimento sıva ile yapılmış olması, örgü içinde tuğlaların hatıl olarak kullanılış biçimleri, tuğla boyutları bu görüşü desteklemektedir.
1. No.lu yapı, genel anlamda demiryolu mimarisi değerlendirildiğinde kitle özelliklerine bakıldığında bu görüşü desteklemektedir. Yapının her iki yanında rıhtım olarak adlandırılan platformlar bu görüşü desteklemektedir. Rıhtımlar, trenlerden mal yükleme ve boşaltılması sırasında kullanılmaktadır. Giriş kapısı, mal depolarında görüldüğü gibi oldukça geniştir. Yapının saçaklarının geniş tutulması, rıhtımları yağmurdan korumak içindir. Yapı günümüzde mescid olarak kullanılmaktadır. Mekanın aydınlatılması, tepe pencereleri niteliği taşıyan üst kot pencereleri aracılığı ile yapılmaktadır. İç mekanda pencere boşlukları şevlidir. Böylelikle içeriye daha çok ışık almaktadır.
Tek katlı yığma bir yapıdır. Pencere, kapı boşluklarının çevresi tuğlalar ile dış görünümü verilmiştir. Aynı zamanda pencere alt kotu ile üst kotunda tuğla hatıl sıraları mevcuttur. Söz konusu müdahaleler, çatlak onarımı, betonarme lento, çimento derz onarımı, kapı ve pencere doğramalarının değişmesi, iç mekanda ahşap lambri uygulaması, ahşap tavan kaplaması uygulaması gibi faaliyetleri kapsamaktadır. Ayrıca toplam 19m uzunluğundaki özgün iç mekan 2.73m eninde bir oda elde edilecek şekilde bölünmüştür. Bu bölüntünün özgün olduğu anlaşılmaktadır.
Yapı 20m x 7.3m boyutlarında bir dikdörtgendir. Mekanın uzunlamasına olan her iki cephesinde birer kapısı, ayrıca dar kenarlardan birinde de bir giriş kapısı bulunur. Uzun kenarlarda giriş kapısının her iki yanında ikişer pencere yer alır. Yapının arka cephesinde muhdes bir yapı eklentisi bulunur. Yapı simetrik bir cephe düzenlemesine sahiptir. Moloz taş örgü içinde iki sıralı tuğla hatılları vardır. Yapı, beden duvarından taşkın bir subasman üzerinde yükselir. Pencere ve kapı söveleri tuğladır. Pencereler yatay dikdörtgen formundadır. Giriş kapısı, mal geçişine olanak sağlamak üzere iki kanatlı ve iki metre genişliğindedir. Yapının her iki cephesinde de biri 1.8m genişliğinde diğeri daha dar olan rıhtımlar bulunur. Rıhtımlardan hat tarafında olan 80cm, diğer yönde 50cm zeminden yükseltilmiştir.
(Zemin Kat Planı, Rölöve 2012 / Zemin Kat Planı, 1946 — karşılaştırmalı görsel)
III. No.lu Yapı
1890’ları gösteren Hadımköy İstasyonu Vaziyet Planı’nda III. No.lu yapı yerinde Bahnerhaltungs Magazin (Depo) ve yanında Arbeiter-Baracke (İşçi Barakası) adlarıyla işaretlenmiş yapılar olduğu görülmektedir. Ancak planın üzerinde kırmızı ile alınmış notta, İşçi barakasının 1901 yılında yıkılmış olduğu belirtilmiştir. İşçi barakası ve deponun planları incelendiğinde plan özellikleri ve boyutları açısından bir paralellik izlenmemektedir. Buna dayanarak III. No.lu yapının 1905 tarihinden sonra inşa edildiği düşünülmektedir. Ancak yine de işlev olarak işçi barakası olarak tasarlandığı ileri sürülebilir. İşçi barakası ve makasçı barakaları dışındaki lojmanların genellikle, iki katlı olduğu bilinmektedir.
(1890’lı yıllara ait vaziyet planında III. No.lu yapının yerinde olan işçi barakası ve depo binası ile bu yapıların planları.)
Elimizde 1946 yılında hazırlanan üzerine 1958 yılında yapılmış olan revizyonların gösterildiği bir vaziyet planı bulunmaktadır. Buna dayanarak yapının, büyük bir olasılıkla 1946-1958 yılları arasında inşa edildiği düşünülmektedir. (Bu tarih aralığı, raporun 22. sayfasına ait düzeltme notuna göre güncellenmiştir; ilk metinde yalnızca “1958” yılı verilmişti.) Buna göre Yol Çavuşu ve Baş Maneveracı Lohmanı olarak tasarlanmıştır. Mevcut hali ile III. No.lu yapı dikdörtgen formda, tek katlı simetrik yığma bir binadır. Ayrıca bodrumu bulunur. Bodrum tavan döşemesi tuğla dolgulu voltadır. Bodruma girişi sağlayan kapının lentosunun çelik ray olduğu görülmektedir. Diğer yapılarda karşılaşılan ray döşeme kirişleri burada da kullanılmış olmalıdır. Bir yaşama birimi ve üç odadan oluşan bir plana sahiptir. Odalarda kısmi çatlaklar görülmektedir. Yapıya arka cepheden bitişen özgün ahşap bir ek ile buna bitişen muhdes bir ek söz konusudur. Bu ek yapı, ıslak hacimler (Mutfak, banyo, WC) ile giriş hollerine ayrılmıştır. Söz konusu ek incelendiğinde bu birimin iki ayrı konuta hizmet verecek şekilde birer giriş holü, mutfak ve WC’den oluştuğu görülür.
Açıklama notu: 1958 yılında, 1946 yılı planı üzerine elle, tuvalet ve mutfak birimlerinin olduğu bölümün ahşap giriş kısmına eklendiği görülmektedir. (22. sayfa ile birlikte gelen açıklama sayfasından.)
Düzeltme Sayfalarına Ait Planlar
Hadımköy İstasyonunun güney yakasındaki yapıların arka cepheleri kuzeye açıktır. Genellikle yapıların girişleri bu yönde olduğundan, genel bir uygulama olarak ahşap rüzgarlıklar inşa edilmiştir. Bunlar aynı zamanda yaşama mekanlarının dışında tutulmak istenen ıslak hacimleri içerir. Yapı kesme taş cephelidir. Yaklaşım 70cm yüksekliğindeki subasmanı yapıdan taşkındır. Ön cephede her bir odaya denk gelen birer pencere bulunur. Bu pencerelerin ortada olanları 80cm enin ve dar, kenarlarda yer alanlar ise 100 cm genişliğinde olup basık kemerlidir. Bunlardan birinin kemerinin çimento ile müdahale gördüğü anlaşılmaktadır. Kemerler ve denizlikleri tuğladandır. Pencerelerin demir korukulukları bulunur. Yapının dar kenarlarında da birer penceresi vardır. Bunlar da dar olan tipte inşa edilmiştir.
Çatısı beşik çatı olup, kiremit örtülüdür. Yapının özgün bacaları bulunmaktadır.
IV. No.lu Yapı
1890’lı yıllara ait vaziyet planında bu yapının izine rastlanmaz. Yığma olarak inşa edilen iki kat+bodrumdan oluşmaktadır. Başbakanlık Osmanlı Arşivinden elde edilen bir belgede, 1943 yılında Hadımköy İstasyonu’na bir yatakhane yapılmasını konusu dile getirilmektedir (BOA: Tarih: 17/4/1943 Sayı: 197402/ Dosya: 152-99 Fon Kodu: 30..18.1.2 Yer No: 101.25..6). Ancak 1946 yılında hazırlanmış bir vaziyet planında yapı çizilmemiştir. Yapının özgün işlevi kesin olmamakla beraber yatakhane olabilir. Bir diğer olasılık ise yapının okul olarak kullanılmış olduğudur. Yapı tuğla yığma bir binadır. Yüksek bir subasman üzerinde yer alır. Döşemeler dökme mozaik, tavan kaplaması ahşaptır. Yapı simetrik bir plana sahiptir. Zemin kat, yaklaşık 70cm yüksekliğinde bir subasman üzerinde yer alır, bu sebeple yapının girişine dört basamakla ulaşılır. Merkezden girilen yapının üst kata erişimi, yine merkezde girişin karşısında bulunan merdiven aracılığı ile yapılmaktadır. Özgün durumda ana giriş holünden iki yana uzanan koridor üzerinde her iki kanatta üçer oda yer almaktadır. Günümüzde bu mekanlar bölünerek daha fazla sayıda oda elde edilmiştir. Elde edilen yeni odalar için kapı açıldığı, ara holler oluşturulduğu anlaşılmaktadır. Merdivenin her iki yanındaki mekanların zemin katta WC, I. Katta ise WC ve mutfak gibi servis mekanları için ayrıldığı tahmin edilmektedir. Bodrum kattaki hamam yapının yatakhane olarak inşa edildiğini destekler niteliktedir.
V. No.lu Yapı
1890’lı yıllara ait vaziyet planında bu yapının izine rastlanmaz. Yapı çift lojman olarak yapılmış, dikdörtgen yığma, simetrik tek katlı bir binadır. Her konutun dışarıdan merdivenle ulaşılan ayrı bir bodrumu bulunur. Yapının arka cephesinde, giriş olarak kullanılan kargir birer rüzgarlığı vardır. Bu birim, hem giriş holü olarak kullanılmakta, hem de Mutfak ve WC’dir. Her konutun ikişer odası ve birer yaşam birimi vardır.
Her konut aşağı yukarı kare formda olup, ana kütle bir dikdörtgen formundadır. Konutların ön cepheden girişleri içeri çekilmiştir. Bu giriş bölümü sofaya (yaşama birimine) açılır.
Yapı büyük oranda özgünlüğünü korumaktadır. Dikdörtgen planın uzun kenarı simetrik bir düzende dörde bölünmüştür. Her birimine ait iki pencere boşluğu bulunur. Merkezde konutların girişlerinin olduğu noktada bu açıklıkların biri kapı olarak değerlendirilmiştir. Yanlarda ise odalar yer alır. Yapının cephesi sıvalı olup, gayet sade bir mimari dile sahiptir. Cephedeki hareket yalnızca subasman seviyesinin vurgulanmasıyla elde edilmiştir. Pencereler ile aynı düzende bodrum katı pencereleri yer alır. Yapı beşik çatı ile örtülü, kiremit kaplıdır.
VI No.lu Yapı
1890’lı yıllara ait vaziyet planında bu yapının izine rastlanmaz. Yapı İşçi Barakası olarak inşa edilmiş, Lojman olarak kullanılmıştır. Kargir, tek katlı bir yapıdır. Yakın zamanda bir yangın geçirmiştir; ahşap iç duvarları ve çatısı tahrip olmuştur. Yapıya ön ve arka cepheden yaslanan kargir birer muhdes ek bulunur. Bu eklerin de girişleri koruma altına alan rüzgarlıklar olarak planlandığı görülmektedir.
Yapı dikdörtgen formunda herbirinin özgün girişi olan dört birimden oluşur. Üç birime giriş arka cepheden verilmişken, bir birimin girişi ön cepheden verilmiştir. Daha sonra mekanlar arasında geçişler yapılmıştır. Çatısı beşik çatı olup, kiremit örtülüdür.
Cepheleri, köşelerde plasterlar, zeminde subasman, ve saçak kotunda silme şekline dört yönden saran bir bant bulunur. Pencereleri basık kemerli, kemer taşları ve denizliği tuğladandır. Su basman kotunun hemen üstünde ve saçak silmesinin hemen altında, döşeme ve tavan kirişlerinin duvara tespit edildiği kare şeklindeki metal kılıçlama alınları izlenir. Dış duvarları taş, iç duvarları tuğladır. Ancak birimlerin birinin içinde özgün ahşap bir bölüntü bulunur. Yapının iç duvarlarının bağdadi tekniğinde değil, geniş ahşap levhalarla kaplanmış olduğu anlaşılmaktadır. Bu yüzeyler de sıvanmıştır. Subasmanı üç sıra kesme taştan oluşmaktadır.
VII No.lu Yapı
Yapı lojman olarak inşa edilmiştir. Kareye yakın formda iki katlı kargir yığma bir yapıdır. Dış duvarları taştır. VIII. No.lu yapı ile aynı karaktere sahiptir. Yapının arka cephesinde özgün ahşap bir rüzgarlığı bulunur. Giriş holü ve WC olarak kullanılmaktadır. Yapı bütünüyle özgünlüğünü korumaktadır. Yalnızca ön cephede alt pencerelerinden biri genişletilmiştir. Pencerelerin kemer ve denizlikleri ile söveleri tuğladandır. Tuğlalar, sövelerde üç noktada diş yapmaktadır. Kemerlerde bir tuğla kalınlığı, diğer yerlerde yarım tuğla kalınlığı kullanılmıştır. Beşik çatının ahşap saçakları bulunur. Çatı örtüsü kiremit kaplıdır. Yapının arka cephesinde bir foseptik çukuru ve raylarla desteklenmiş bir kaldırım bulunmaktadır.
VIII No.lu Yapı
Yapı lojman olarak inşa edilmiştir; iki katlı yığma kargirdir. Özgünlüğü kısmen zedelenmiştir. VII. No.lu yapı ile aynı mimari karaktere sahiptir. Yapının arka cephesindeki mevcut özgün ahşap rüzgarlığın yanına iki katlı kargir bir ek bölüm eklenmiştir. Bu ekin 1958 yılında inşa edildiği düşünülmektedir. Ahşap bölüm günümüzde sıvanmıştır. Özgün durumda merdiven sahanlığından iki odaya geçiş vardır. Bu durumda yapının yalnızca ön ve arka cephesinde pencereleri bulunur. Pencerelerin kemer ve denizlikleri ile söveleri tuğladandır. Tuğlalar, sövelerde üç noktada diş yapmaktadır. Kemerlerde bir tuğla kalınlığı, diğer yerlerde yarım tuğla kalınlığı kullanılmıştır. Beşik çatının ahşap saçakları bulunur. Çatı örtüsü kiremit kaplıdır.
IX. No.lu Yapı
Dikdörtgen planlı yapı, kagir tek katlı bir çift lojmandır. Simetriktir. Yapı subasman üzerinde yükselir. Beşik çatılıdır. Her bir lojmanın iki oda, hol, mutfak ve WC’si bulunur. Özgünlüğünü büyük oranda korumaktadır. Girişler yan cephelerden olup, özgün rüzgarlıkları bulunur. Yapının hemen yanında bir kömürlük göze çarpar. Bu tür yapılar demiryolu mirasının bir parçası olduğundan tescillenmelidir. Yapının arka cephesinde muhdes ekler vardır.
Ek Restitüsyon Raporu Görselleri
Aşağıdaki görseller, II–IX No.lu yapılara ait restitüsyon raporunun (ek rapor) özgün belgesindeki sırayla, vaziyet planları, kat planları ve karşılaştırmalı çizimleri içermektedir.
Demiryolu Mirasının Parçası Yapı Malzemeleri ve Elemanları
İstasyon sahasında toprak üzerine dağılmış çok sayıda özgün yapı malzemesi tespit edilmiştir. Bunlardan bazı örnekler şunlardır: kiremit ve tuğla üreticilerine ait damgalı örnekler (Grande Ecaille Pour To Ture….Roux Freres; Martin Freres Marseille; M.Salomone Pierre Briqueterie De Toutesouneit es; Guichard Carvin; S&P), bir su deposu (tescillenmelidir), döşeme kirişlerinin duvara tespitinde kullanılan metal kenet ve aynası, kaldırımda kullanılan ray kiriş ve ayakkabı çamuru için kullanıldığı düşünülen demir çubuk.
İlgili Yazılar
- Kaptan Paşa Camii: Rölöve, Restitüsyon ve Restorasyon Raporu
- Kaşgârî Murtaza Efendi Tekkesi: Rölöve, Restitüsyon ve Restorasyon Raporu
- Üsküplü Yahya Paşa Sıbyan Mektebi: Rölöve, Restitüsyon ve Restorasyon Raporu
Kaynakça
KARAKUYU, M. (2008) Hadımköy; Beşeri ve Ekonomik Coğrafya Özellikleri ve Kentleşme Süreci, Hadımköy Belediyesi Bilimsel Kültür Yayınları, İstanbul.
ERKAN, Y. (2011) 20. Yüzyılın Başında Lüleburgaz Tren İstasyonu, METU JFA, 2011/1 (28:1), 177-190.
ERKAN, Y. (2007) Anadolu Demiryolu çevresinde Gelişen Mimari ve Korunması, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
II. RÖLÖVE RAPORU
Hazırlayan: Arnavutköy Belediyesi Plan ve Projeler Müdürlüğü — Hadımköy 9 Adet Tren İstasyonu Binası Rölöve Raporu
1 Nolu Yapı Rölöve Raporu
Dikdörtgen planlı yığma sistemdeki yapı 7,29 m x 20,02 m ebadındadır. Tek katlı olan yapıya kuzeybatı, kuzeydoğu ve güneybatı yönlerinden girilmektedir. Güneybatı yönünde yapıya 7,85 m x 13,17m ebadında yakın dönemde bir giriş eklenmiştir. Mevcutta mescit olarak kullanılmakta olan yapının güneydoğu cephesine mihrap nişi yerine bir set yapılmıştır. Setin sağında ahşap minber konulmuştur. Güneydoğuya bakan bölüm ana sahından ayrılmış ve oda olarak kullanılmaktadır. İç ve dış duvarları tuğla hatılı almaşık duvar örgüsüdür. Derzleri çimento harç ile yenilenmiştir. Zemin döşemesi şaptır. Tavan lambri şeklinde ahşap kaplamadır.
Kuzeydoğu cephesi ile güneybatı cephesi aynı özelliktedir. Orta aksta çift kanatlı demir kapıları, her iki yönde de 2’şer adet pencereleri vardır. Cepheler almaşık duvar örgülüdür. Arazi kot farkından dolayı giriş kapı kotuna 4 rıhtlı basamakla çıkılır.
Kuzeybatı cephesinden orta aksta kapı açıklığı vardır. Güneydoğu cepheleri sağırdır. Eğimi güneybatı ve kuzeydoğu yönünde olan Marsilya tipi kiremit örtülü çatı örtüsü iyi durumdadır.
Güneybatı cephesinde giriş bölümünün üst örtüsü sundurma tipli çatı olup ondülenedir.
2 Nolu Yapı Rölöve Raporu
Dikdörtgen planlı olan yapı ana gar kapısıdır. Dönem eklentileri nedeni ile uzun bir blok halinde gelen kagir binanın ana kütlesi 2 katlı olup sağ ve solundaki bölümler tek katlıdır.
Özgün işlevini günümüzde diğer binalar gibi yitiren yapı işgalciler tarafından konut olarak kullanılmaktadır. Bakımsızlıktan dolayı kötü durumda olan yapının özellikle 2. kat döşemelerinde çökme vardır. Çatı tavan kirişlerinde çökmeler, malzeme kayıpları tespit edilmektedir. Zemin kat duvarlarında su nedeniyle rutubetlenmeler görülmektedir.
2 katlı orta akstaki yapıya merdiven evine açılan kapıdan girilir. Merdiven evi ve etrafındaki depo alanından sağ ve sol kısımlardaki odalara geçiş yoktur. Üst kata ahşap merdivenle ulaşılır.
Kuzeybatı bölümündeki konut olarak kullanılan alana kuzeybatı cephesinde yakın dönemde eklenen muhdes sundurmadan girilir. Odalara birbirinin içinden geçilmektedir. Güneydoğu yönünde 2 ayrı bölüm vardır. En uç köşedeki tek odalı yere güneydoğu cephesine açılan kapıdan girilir.
Uç evi ile merdiven evi arasındaki konuta güneybatı cephesinden girilir. Kapıdan geniş olan salona geçilir. Salonun sağ ve solunda odalar, mutfak ve tuvalet mekanları vardır.
2. kata ahşap merdivenle çıkılır. Merdiven evi dar bir koridora açılır. Merdiven evinin sağında ıslak mekanlar vardır. Koridorun sonunda 1 oda vardır. Bu odadan güneydoğu cephesine bakan başka bir odaya geçilir. Güneydoğuya bakan merdiven evinin karşısında küçük bir oda ve bu odanın sağında da yine bir oda daha vardır. Merdiven evinin baktığı dar koridorun solundan yine dar bir koridor devam eder. Bu koridorun sağ ve soluna odalar yerleştirilmiştir. Döşemeler ahşaptır. Tavan döşemeleri de ahşap kaplamadır. Duvarlar sıvalıdır.
Cepheler sıvalıdır. Pencereler 1/2 oranında dikdörtgen formlu olup üst söveleri basık kemerlidir. Pencereler çift kanatlı olup ahşaptır. 2 katlı olan orta aksın köşelerinde ve orta bölümünde sütunçeler vardır. Kat silmeleri sade profillidir.
Yerden ortalama 1 m yüksekliğe kadar olan kısım taş görüntülü derzli sıvadır. Dış kapılar özgün değildir. Kapı üst söveleri de basık kemer ile geçilmiştir.
Çatı sistemi 1 nolu bina ile aynıdır. Her iki yöne kırılmış olan beşik çatı arasına açılan pencereler, çatı arasını havalandırması amacıyla bırakılmıştır.
3 Nolu Yapı Rölöve Raporu
Kısmi bodrum katı olan yapı özgün kitlesi dikdörtgen yapılıdır. Kuzeydoğu yönüne yakın dönemde muhdes odalar yapılmıştır. Günümüzde yapı konut olarak kullanılmaktadır. Özgün cepheleri kagir olan yapının muhdes ekleri sıvalıdır.
Tek katlı yapıya kuzeydoğu cephesinden muhdes bölüme açılan kapılardan girilir. Muhdes olan yapı bloğunda ıslak mekanlar mutfak ve tuvalet bölümleri vardır. Ana kitlede bir biri içinden geçilerek kullanılan toplam 4 adet oda vardır. Oda zeminleri ahşap kaplamadır. Tavanlar sunta kaplamadır. Duvarlar sıvalıdır. Ek olan bölümde zemin döşemesi seramiktir. Tavanlar yine sunta plakalarla kaplıdır.
Güneybatı cephesine 4 adet basık kemerli pencere vardır. Pencere ebatları farklılık göstermektedir. Üst söve ve alt denizlikler tuğladır. Pencereler ahşap doğramadır. Önlerinde demir korkuluk vardır.
Güneydoğu cephesine bitişik olan merdivenlerden kısmi bodruma inilir. Bodrum kat tek mekandır. Döşemesi ahşaptır. Tavanlar volta döşemedir. Duvarlar sıvalıdır. Güneydoğu cephesine açılan 1 adet pencere vardır. Pencere güneybatı cephesindeki pencerelerle aynı özelliktedir.
Muhdes eke giriş kapısı da bu cepheye açılmaktadır.
Kuzeybatı cephesi de güneydoğu cephesi ile aynı özelliktedir.
Yapının kuzeybatı cephesinde muhdes yapı görülmektedir. Bu bölüme 4 adet pencere açılır. Pencereler dikdörtgen formdadır.
Çatı doğu-batı yönüne kırılır. Üst örtüsü Marsilya tipi kiremittir.
4 Nolu Yapı Rölöve Raporu
Yapı bodrum, zemin ve bir normal kattan oluşmaktadır. Bir dönem okul olarak kullanılmış bina şu an kullanılmamaktadır.
Bodrum kata 1. kata çıkan merdivenlerden inilir. 3 nolu yapıda olduğu gibi dışarıdan ayrı bir merdiven ile bodruma inilmez.
Merdiven evi yapı orta aksında, zemin kat ana giriş kapısı karşısındadır. Dökme mozaik olan merdivenler özgün değildir. Bodruma inildiğinde merdiven dar, uzun bir koridora girilir. Koridorun güneybatı cephesine 2 oda bakar. Kuzeydoğu cephesine; merdiven evinin her iki yanına 2’şer mekan bakar. Merdiven evinin solunda kalan mekan banyolardır. Sağındakiler ise depodur.
Zemin katta güneybatı cephesi orta aksından girilir. Giriş aksının karşısında merdiven evi vardır. Merdiven evinin her iki yanında tuvalet mekanları bulunur, bu mekanların yanlarında da odalar vardır. Güneybatı cephesine de 4 adet oda bakar.
Birinci katta merdiven evi dar uzun koridora açılır. Yine merdiven evinin sağ ve solunda tuvalet mekanları bulunur. Güneybatı cephesinde 3 oda vardır. Tuvalet mekanları yanında 1’er oda bulunur.
Bodrum, zemin ve 1. katın döşemeleri şaptır. Duvarlar sıvadır. 1. kat tavanı ahşap kaplama olup diğer katların ise sıvadır.
Cepheler sıvalıdır. Güneybatı cephesinde giriş kapısı aksında 1. katta bir, kapının sağ ve solunda zemin kat ve 1. katta 3’er pencere açılır. Pencereler aynı çıkıştadır. Dikdörtgen formda olan pencereler ahşap giyotin doğramadır. Zemin kat pencere aksında bodrum kata açılan pencerelerin bir bölümü görülür. Kot farkı nedeni ile bodrum kat pencerelerinin tamamı görünmez.
Güneydoğu cephesinde zemin ve 1. kat pencereleri yine aynı aksta olup 3’er tanedir. Doğrama ve tipleri güneybatı cephesindekilerle aynıdır. Bodrum kat pencere aksları bu cephede kayar.
Kuzeydoğu cephesi orta aksına gelen, merdiven sahanlığına bakan pencereler diğer pencerelere göre geniştir ve ahşap doğramalı kanatlı pencerelerdir.
Zemin katta bu pencerelerin sağ ve solunda 3’er adet küçük tuvalet penceresi vardır. 1. katta sol bölümde zemin kat tuvalet pencere aksında 3’er adet daha küçük pencere bulunur. Sağda ise merdiven evi pencereleri ile aynı özellikte 1 adet pencere bulunmaktadır. Bu cephede bodruma açılan 4 adet pencere vardır.
Kuzeybatı cephesi güneydoğu cephesi ile aynı özelliktedir.
Çatı sistemi ahşap strüktürlüdür. Kırma çatı örtüsü Marsilya tipi kiremit ile örtülüdür.
5 Nolu Yapı Rölöve Raporu
İkiz ev şeklinde tasarlanmış olan yapı tek katlıdır. Dikdörtgen planlı olan bina bodrumları kısmidir ve 2 dairenin altında, ayrı girişleri olan bölümlerdir. Sağdaki dairenin bodrumuna girişi kapatıldığı için girilememiştir.
Bodrum katlara dışarıdan, kuzeydoğu cephesinden “I” formundaki merdivenlerden girilir. Zemin katta güneybatı cephesinden girilir. Daire girişleri cepheden geriye çekilmiştir. İki giriş sahanlığı iki daireyi bölen duvarın dışında da devam ettirilmesi ile ayrılmıştır.
Giriş kapısından geniş bir hole geçilir. Holün karşı aksındaki kapıdan dar bir koridora çıkılır. Koridora banyo, tuvalet, 1 oda ve mutfak mekanlarının kapıları açılır. Giriş holünün solunda 1 adet oda daha vardır. Islak mekanların döşemeleri karo mozaiktir.
Diğer mekanlar ahşap rabıtadır. Tavanlar ahşap kaplamadır. Duvarlar sıvalıdır. Daireler birbirinin simetri planına sahiptir.
Cepheler sıvalıdır. Güneybatı; giriş cephesinde giriş kapıları yanında 1’er pencere vardır. Bu cepheye bakan 2 köşe odasının 2’şer adet penceresi cepheye açılır. Bunlardan sağdaki daireye bakan 1 adet pencere yakın dönemde kapatılmıştır.
Güneydoğu cephesine 4 adet pencere açılır. Giyotin pencereler dikdörtgen formdadır. Bodruma açılan 4 adet pencere zemin kat pencereleri ile aynı akstadır.
Kuzeydoğu cephesi orta aksında muhdes giriş rüzgarlıkları vardır. Tuvaletlere açılan pencereler küçüktür. Her 2 köşede bulunan 1’er odaya 1’er adet pencere bakar. Bu pencereler ahşap doğrama ve kanatlıdır. Soldaki pencere açıklığı kapatılmıştır.
Kuzeybatı cephesi güneydoğu cephesi ile aynı özelliktedir.
İki yöne eğimli çatı ahşap strüktürlü olup üst örtüsü Marsilya tipi kiremittir.
6 Nolu Yapı Rölöve Raporu
Yapının doğu ve batı cephelerine yakın dönemde ek mekanlar yapılmıştır. Kagir dikdörtgen planlı olan yapı tek katlıdır.
Yapı yakın dönemde yangın geçirdiğinden kötü durumdadır. Yapıya hem doğu yönündeki hem de batı yönündeki muhdes mekanlardan girilebilmektedir. Ana giriş batı cephesindeki rüzgarlıktan yapılan giriştir. Rüzgarlıktan küçük bir hole geçilir. Holün solunda mutfak mekanı vardır. Holden rölövede Z-04 olarak tanımlanan mekana geçilir. Buradan da diğer odaya girilir. Bu odanın içinden doğu cephesine ilave yapılmış 2 mekanlı ek yapıya girilir. Yapının güneyindeki bölüme rölövede zk-5 olarak tanımlanan odadan girilemediği gibi batı cephesindeki giriş kapısı da örülerek kapatıldığından çalışma sürecinde içeriye girilememiştir.
Almaşık taş örgülü cepheler sıvalıdır. Batı cephesine 5 adet pencere bakar. Bunlardan sağdaki ilk pencere boşluğu kapatılmıştır. Pencerenin yanındaki kapı da yakın dönemde kapatılmıştır. Pencereler dikdörtgen formludur. Üst söveleri tuğla olup basık kemer ile geçilmiştir. Denizlikleri de tuğladır. Doğu cephesine 3 adet pencere bakar. Bunlardan sağdaki ilk pencere ek olan yapıya açılmaktadır. Güney cephesine 4 adet pencere bakar. Özgün yapıdaki kitle içine 2 adet pencere yerleştirilmiştir. Kuzey cephesine 1 adet pencere ve 2 kapı açılmıştır. Kapılar ek olan yapılara açılır.
Özgün yapı köşelerinde cepheden çıkma yapan plastırlar üçgen alınlarda da devam eder. Çatı strüktürü ahşaptır ve üst örtü Marsilya tipi kiremittir.
7 Nolu Yapı Rölöve Raporu
Yapı kare planlıdır. Yığma sistemdeki bina 2 katlıdır. Batı cephesinden girilen yapıya cepheden çıkma yapan ahşap rüzgarlıktan girilir. Batı cephesindeki rüzgarlık giriş kapısı güney cephesine bakmaktadır. Kapıdan küçük bir hole girilir. Giriş kapısının karşı aksında bir tuvalet vardır. Çapraz olarak yerleştirilmiş kapıdan ana yapıya geçilir. Girilen holdeki “L” formundaki ahşap merdiven ile üst kata çıkılmaktadır. Merdiven altında küçük bir mekan vardır. Rölövede Zk-2 olarak tanımlanan hole 3 oda açılmaktadır. Soldaki küçük mekan mutfaktır. Yanındaki mekan oda olarak kullanılmaktadır. Girişin karşı aksındaki mekan da odadır. Ahşap merdivenden yukarıya çıkıldığında üst kat planı ile zemin kat planı aynı özellik göstermektedir. Sadece holün olduğu bölüm ahşap paravanlarla bölünerek yakın dönemde bir oda daha yapılmıştır. Zemin kattaki mutfağın üst kısmına gelen bölümde de banyo mekanı yapılmıştır.
Cepheler kaba yonu taş örgüdür. Batı cephesinde zemin ve üst katta aynı aksa gelen 2’şer adet pencere vardır. Pencere söveleri tuğladır ve pencere üst söveleri basık kemer ile geçilmiştir. Doğu cephesi batı cephesi ile aynı özelliktedir. Alt ve üst katlardaki pencereler 2’şer adet olup aynı aksta yer alır. Ancak sol bölümde zemin kattaki pencere yakın dönemde genişletilerek özgün ebatını kaybetmiştir.
Kuzey cephesinde zemin ve 1. katta 1’er adet pencere açılmaktadır. Pencereler cephe genişliğinin orta aksında yer alır. Çatı arasını havalandırmak için açılan pencereler alt kat pencere orta aksının 2 yanında 1’er adettir. Güney cephesinde de kuzey cephesi gibi 1’er adet pencere açıklığı vardır. Ancak cephe orta aksında değil sağ köşeye daha yakın konumda yapılmıştır. Çatı arası havalandırma için açılan pencereler kuzey cephesi ile aynı özelliktedir.
Çatı Marsilya tipi kiremit örtüsüne sahiptir.
8 Nolu Yapı Rölöve Raporu
Dikdörtgen planlı olan yapı kagir sistemde inşa edilmiştir. 2 katlı olan yapıya doğu cephesindeki ahşap rüzgarlıktan girilmektedir. Rölövede zk-1 olarak tanımlanan giriş holünden Zk-1 hole girilir. Merdiven evinin olduğu küçük holden yukarıya çıkılır. Zemin kattaki 2 odaya ise Zk-1 mekanının önündeki Zk-2 holüne açılan kapıdan girilir. Bu kapıdan Zk-5 mekanına, bu mekandan da Zk-6 nolu odaya geçilir. Mutfak ve tuvalet ana binanın dışındaki birimlerde, Zk-2 holüne açılmaktadır.
Üst katta merdiven evinin açıldığı hole 2 oda kapısı açılır. K1-3 nolu mekanın içinden mutfağın ve tuvaletin baktığı küçük hole geçilir.
Yapının batı cephesinde su basman hizasında kapatılmış bir açıklık vardır. Ancak yapı çevresinde bu kotta başka bir pencere ya da kapı açıklığı yoktur. Bu nedenle yapının bodrum katı olduğu düşünülmemektedir. Ayrıca 1946 ve 1958 yıllarına ait planlarda da yapıya ait bodrum kat görülmemektedir. Ancak uygulama sırasında yapı içerisinden bodrum katın olup olmadığı açılarak bakılmalıdır.
9 Nolu Yapı Rölöve Raporu
Bodrum ve zemin katı olan yapı yığma sistemde yapılmıştır. Mevcutta bodrum kata girilememiştir. Bitişik nizamda yapılmış yapı lojman olarak kullanılmıştır. Yapıya kuzey ve güney cephelerinden girilir. Birbirinin simetriği olan dairelerde giriş holüne mutfak, tuvalet ve 2 oda kapısı bakmaktadır. Bodrum kata doğu cephesindeki tek kollu 2 adet merdivenden girilir. Merdivenlerin üst kısmındaki balkonlar yakın dönemde kapatılmış ve depo olarak kullanılmıştır.
Cepheler sıvalıdır. Batı cephesine 4 adet pencere bakar. Doğu cephesine 1’er adet tuvalet penceresi ile hole bakan 1’er adet pencere açıklığı vardır. Mutfak pencereleri öndeki kapatılan ek kısmın içinde kalır. Kuzey ve güney cephelerinde girişlerin ön kısmına yapılmış rüzgarlıklar görülmektedir. Çatı arasına açılan pencereler 1-2 oranındadır. Beşik çatı üst örtüsü Marsilya tipi kiremittir.
III. RESTORASYON RAPORU
Hazırlayan: Arnavutköy Belediyesi Plan ve Projeler Müdürlüğü — Hadımköy 9 Adet Tren İstasyonu Binası Restorasyon Raporu
Hadımköy istasyon binalarının olduğu 9, 10, 11 pafta eski 4974 parsel yeni 5014 parsel Arnavutköy Belediyesince Hadımköy’ün kent merkezi olarak projelendirilmiştir. Restitüsyon raporunda da ayrıntıları ile açıklandığı üzere özellikle Osmanlının son dönemindeki savaşlara tanıklık eden önemli bir askeri stratejik noktası olan istasyon yapılarının günümüzdeki harabe, kullanılmayan, terk edilmiş durumlarından sıyrılması ve kullanımına yönelik bir proje hazırlanmıştır. İstasyon binalarının bulunduğu parsel kuzeyde genişlemektedir. İçerisinde istasyon binalarının da canlanmasını sağlayacak kent merkezi işlevine uygun kültürel merkezlerin, ticaret merkezlerinin de olduğu bir düzenleme yapılmıştır. Bu düzenleme içinde istasyon yapıları özgün işlevleri ile günümüzde kullanılmayacağından atıl kalmasının önüne geçilmek için binalara restoran, sergi salonu, müze, kafe, otel gibi işlevler verilmek sureti ile kent yaşamına katılması amaçlanmıştır.
Ayrıca projede parsel alanının güney köşesinde yer alan eski eser yapılar, alanın diğer bölümlerinde yapılması ön görülen kültür ve ticaret merkezleri ile aralarında ifraz hattı önerilmiş ve koruma kurulu onayına sunulmuştur.
Kent merkezi olarak tasarlanan bu alanda eski eserlere ait yeni işlevler aşağıda her bina için irdelenmiştir.
1 Nolu Yapı Restorasyon Raporu
Mevcutta mescid olarak kullanılan yapının özgün işlevi ambardır. Restorasyonda sergi holü olarak işlevlendirilen yapı cephe düzeni olarak restitüsyon projesi ile aynı özelliktedir. Yapının özgün cephe mimarisine müdahalede bulunulmamıştır. İç plan şemasında ise güney bölümdeki oda kısmı kaldırılmıştır. Çatı tavan kaplaması da kaldırılarak çatı makas sisteminin içeriden görünmesi sağlanmıştır.
Yapı taşıyıcı sistem olarak iyi durumdadır. Batı cephesindeki mevcuttaki giriş bölümü kaldırılmıştır. Özgününde de olan yapı etrafındaki rıhtımlar korunmuştur.
Uygulama sırasında yapı iç ve dış duvarlarındaki çimento harçlı derz müdahaleleri ve sıva müdahaleleri raspa edilmelidir. Özgün harç örneği analizi yapılarak özgün harç karışımına uygun olarak hazırlanan karışım ile derzleme yapılmalıdır. Raspa işleminden sonra taşlardaki malzeme kayıpları 5 cm’den fazla olan yerlerde çürütme yöntemi kullanılarak özgün taş malzemesine uygun malzeme ile tümlenmelidir. 5 cm’den az olan malzeme kayıplarında bir müdahale yapılmasına gerek yoktur. Raspadan sonra tespit edilen çatlaklar konunun uzmanınca değerlendirilmeli ve sonra, çatlak genişliği 1cm’den küçükse yapının özgün harcına benzer kalitede bir malzemeyle enjeksiyon yöntemiyle, 1-4cm arasında ise enjeksiyonla birlikte dikiş yöntemiyle onarılmalıdır. 4 cm’den büyük çatlaklarda, çatlağın her iki yanı 20-30 cm açılmalı ve özgün taş malzeme ve örüm sistemine göre bu bölüm tekrardan örülmelidir.
Doğramaların hepsi restorasyon projesindeki detaya uygun olarak 1. Sınıf çam ile yapılmalıdır. Kapılar restitüsyon projesine uygun olarak önerilmiştir.
Çatı arasına çalışma sürecinde girilememiştir. Bu nedenle uygulama sürecinde çatı arasına girilmeli ve çürüyen ahşap elemanlar özgün ebat ve malzemedeki ahşap malzeme ile değiştirilmelidir. Üst örtü Marsilya tipi kiremittir. Kiremit altına su yalıtımı yapılması gereklidir. Oluklar ve yağmur inişleri çinko olacaktır. Mevcutta saçaklardaki kaplama açılmalıdır. Saçaklardaki ahşap karkas irdelenmeli, özgün sistemi mevcuttaki gibi ise korunmalı, değil ise özgününe göre uygulama yapılmalıdır.
Yapıda kullanılacak yeni ahşap elemanların emprenye edilmiş, fırınlanmış ahşap malzemeden olması önerilir. Nem oranının %7-12 arasında olması önemlidir. Ahşap malzemesi 1. Sınıf çam olarak önerilir.
2 Nolu Yapı Restorasyon Raporu
Günümüze gelinceye kadar bir çok değişiklik geçiren yapının elimizdeki belgelere göre 4 dönem restitüsyon evresi incelenmiştir. Mevcut durumu son dönemi olup restorasyon da 4. Dönem restitüsyonu dikkate alınarak hazırlanmıştır. Özgününde de ana gar binası olan yapı restorasyonda kent müzesi olarak işlevlendirilmiştir.
Yapı cepheleri restitüsyon projesine uygun olarak yapılmıştır. İç plan şeması da özgün plan şeması ana karakterini korumak sureti ile bir iki mekan ara bölücü duvarının kaldırılması sureti ile önerilmiştir. 1890 yılı itibari ile günümüze özgün hali ile ulaşan merdiven evinin olduğu orta aks aynen korunmuştur. Bu bölümün sağında birbiri içinden geçilen 3 bölüm, solunda yine birbiri içinden geçilen 4 bölüm yapılmıştır.
Üst katta girişin üst bölümü galeri boşluğu olarak düzenlenmiştir. Mekanlar büyük ölçüde restitüsyon planı ile uyuşmaktadır. 2. katta atölye ve ofisler olacaktır.
Yapının ahşap döşeme sistemi, özellikle ahşap merdiven kötü durumdadır. Uygulama sırasında yapı tamamen açılmalıdır. Yani cepheler ve iç duvarlar raspalanmalıdır. Ahşap döşeme sistemi açılmalı ve çürüyen bölümler özgün ahşap ebadında ahşap malzeme ile yenilenmelidir. Aynı şekilde kötü durumda olan çatı arasına girilmeli ve çürüyen, bozulan, taşıma gücünü kaybeden tüm elemanlar özgün malzemesine uygun olarak değiştirilmelidir.
Çatı örtüsü Marsilya tipi olarak yenilenirken su yalıtımı kiremit altına yapılmalıdır. Oluklar ve yağmur inişleri çinko olacaktır. Bacaların çoğu kötü durumdadır. Özgün tuğla ebadındaki tuğla malzeme ile örülmelidir.
Sıva raspa işleminden sonra taşlardaki malzeme kayıpları 5 cm’den fazla olan yerlerde çürütme yöntemi kullanılarak özgün taş malzemesine uygun malzeme ile tümlenmelidir. 5 cm’den az olan malzeme kayıplarında bir müdahale yapılmasına gerek yoktur. Raspadan sonra tespit edilen çatlaklar konunun uzmanınca değerlendirilmeli ve sonra, çatlak genişliği 1cm’den küçükse yapının özgün harcına benzer kalitede bir malzemeyle enjeksiyon yöntemiyle, 1-4cm arasında ise enjeksiyonla birlikte dikiş yöntemiyle onarılmalıdır. 4 cm’den büyük çatlaklarda, çatlağın her iki yanı 20-30 cm açılmalı ve özgün taş malzeme ve örüm sistemine göre bu bölüm tekrardan örülmelidir.
Çatlak onarımından sonra malzeme raporunda önerilen harç karışımı ile cepheler sıvanmalıdır.
Çürüyen ahşap tavan kaplamaları özgün malzeme ve detaya uygun olarak yenilenmelidir.
Doğramaların hepsi restorasyon projesindeki detaya uygun olarak 1. Sınıf çam ile yapılmalıdır. Kapılar restitüsyon projesine uygun olarak önerilmiş ve restorasyon projesindeki detaylara uygun olarak yenilenmelidir.
Yapıda kullanılacak yeni ahşap elemanların emprenye edilmiş, fırınlanmış ahşap malzemeden olması önerilir. Nem oranının %7-12 arasında olması önemlidir. Ahşap malzemesi 1. Sınıf çam olarak önerilir.
3 Nolu Yapı Restorasyon Raporu
İşçi barakası/lojmanı olarak yapılan bodrum ve zemin katlı yapı restorasyonda 4 ve 5 numaralı binalardaki otele hizmet veren restoran olarak işlevlendirilmiştir. Cephe özelliği olarak restitüsyon projesine uygun yapılan binanın plan şeması restoran işlevine uygun olarak ana taşıyıcı olan dış duvarlar korunmak sureti ile değiştirilmiştir.
Kısmi olan bodrum katı, yapı oturum alanı içinde kalacak şekilde açılmıştır. Bodrum kata tuvalet ve mutfak birimleri alınırken, üst kat yemek salonu olarak düzenlenmiştir.
Doğramaların hepsi restorasyon projesindeki detaya uygun olarak 1. Sınıf çam ile yapılmalıdır. Kapılar restitüsyon projesine uygun olarak önerilmiş ve restorasyon projesindeki detaylara uygun olarak yenilenmelidir.
Yapıda kullanılacak yeni ahşap elemanların emprenye edilmiş, fırınlanmış ahşap malzemeden olması önerilir. Nem oranının %7-12 arasında olması önemlidir. Ahşap malzemesi 1. Sınıf çam olarak önerilir.
Çatı arasına çalışma sürecinde girilememiştir. Bu nedenle uygulama sürecinde çatı arasına girilmeli ve çürüyen ahşap elemanlar özgün ebat ve malzemedeki ahşap malzeme ile değiştirilmelidir. Üst örtü Marsilya tipi kiremittir. Kiremit altına su yalıtımı yapılması gereklidir. Oluklar ve yağmur inişleri çinko olacaktır. Mevcutta saçaklardaki kaplama açılmalıdır. Saçaklardaki ahşap karkas irdelenmeli, özgün sistemi mevcuttaki gibi ise korunmalı, değil ise özgününe göre uygulama yapılmalıdır.
Uygulama sırasında yapı iç ve dış duvarlarındaki çimento harçlı derz müdahaleleri ve sıva müdahaleleri raspa edilmelidir. Özgün harç örneği analizi yapılarak özgün harç karışımına uygun olarak hazırlanan karışım ile derzleme yapılmalıdır. Raspa işleminden sonra taşlardaki malzeme kayıpları 5 cm’den fazla olan yerlerde çürütme yöntemi kullanılarak özgün taş malzemesine uygun malzeme ile tümlenmelidir. 5 cm’den az olan malzeme kayıplarında bir müdahale yapılmasına gerek yoktur. Raspadan sonra tespit edilen çatlaklar konunun uzmanınca değerlendirilmeli ve sonra, çatlak genişliği 1cm’den küçükse yapının özgün harcına benzer kalitede bir malzemeyle enjeksiyon yöntemiyle, 1-4cm arasında ise enjeksiyonla birlikte dikiş yöntemiyle onarılmalıdır. 4 cm’den büyük çatlaklarda, çatlağın her iki yanı 20-30 cm açılmalı ve özgün taş malzeme ve örüm sistemine göre bu bölüm tekrardan örülmelidir.
4 Nolu Yapı Restorasyon Raporu
Özgün işlevi yatakhane olan yapıya otel işlevi verilmiştir. Yapının ana plan şeması büyük ölçüde korunurken, cepheleri restitüsyon projesine uygun olarak korunmuştur.
Bodrum katta sauna, hamam, teknik hacimler yerleştirilmiş; zemin ve birinci kata odalar yerleştirilmiştir.
Çatı örtüsü Marsilya tipi olarak yenilenirken su yalıtımı kiremit altına yapılmalıdır. Oluklar ve yağmur inişleri çinko olacaktır. Bacaların çoğu kötü durumdadır. Özgün tuğla ebadındaki tuğla malzeme ile örülmelidir.
Sıva raspa işleminden sonra taşlardaki malzeme kayıpları 5 cm’den fazla olan yerlerde çürütme yöntemi kullanılarak özgün taş malzemesine uygun malzeme ile tümlenmelidir. 5 cm’den az olan malzeme kayıplarında bir müdahale yapılmasına gerek yoktur. Raspadan sonra tespit edilen çatlaklar konunun uzmanınca değerlendirilmeli ve sonra, çatlak genişliği 1cm’den küçükse yapının özgün harcına benzer kalitede bir malzemeyle enjeksiyon yöntemiyle, 1-4cm arasında ise enjeksiyonla birlikte dikiş yöntemiyle onarılmalıdır. 4 cm’den büyük çatlaklarda, çatlağın her iki yanı 20-30 cm açılmalı ve özgün taş malzeme ve örüm sistemine göre bu bölüm tekrardan örülmelidir.
Çatlak onarımından sonra malzeme raporunda önerilen harç karışımı ile cepheler sıvanmalıdır.
Çürüyen ahşap tavan kaplamaları özgün malzeme ve detaya uygun olarak yenilenmelidir.
Doğramaların hepsi restorasyon projesindeki detaya uygun olarak 1. Sınıf çam ile yapılmalıdır. Kapılar restitüsyon projesine uygun olarak önerilmiş ve restorasyon projesindeki detaylara uygun olarak yenilenmelidir.
Çatı elemanlarından çürüyen ahşap elemanlar özgün ebat ve malzemedeki ahşap malzeme ile değiştirilmelidir. Üst örtü Marsilya tipi kiremittir. Kiremit altına su yalıtımı yapılması gereklidir. Oluklar ve yağmur inişleri çinko olacaktır.
Yapıda kullanılacak yeni ahşap elemanların emprenye edilmiş, fırınlanmış ahşap malzemeden olması önerilir. Nem oranının %7-12 arasında olması önemlidir. Ahşap malzemesi 1. Sınıf çam olarak önerilir.
5 Nolu Yapı Restorasyon Raporu
Özgününde lojman olan yapı restorasyonda otel olarak işlevlendirilmiştir. Kısmi bodrumu olan tek katlı yapıda 4 adet oda önerilmiştir. Bodrumlarda çalışanların soyunma odaları ve tuvaletleri yer alır. Cephe düzeni restitüsyon ile aynıdır.
Çatı örtüsü Marsilya tipi olarak yenilenirken su yalıtımı kiremit altına yapılmalıdır. Oluklar ve yağmur inişleri çinko olacaktır. Bacaların çoğu kötü durumdadır. Özgün tuğla ebadındaki tuğla malzeme ile örülmelidir.
Sıva raspa işleminden sonra taşlardaki malzeme kayıpları 5 cm’den fazla olan yerlerde çürütme yöntemi kullanılarak özgün taş malzemesine uygun malzeme ile tümlenmelidir. 5 cm’den az olan malzeme kayıplarında bir müdahale yapılmasına gerek yoktur. Raspadan sonra tespit edilen çatlaklar konunun uzmanınca değerlendirilmeli ve sonra, çatlak genişliği 1cm’den küçükse yapının özgün harcına benzer kalitede bir malzemeyle enjeksiyon yöntemiyle, 1-4cm arasında ise enjeksiyonla birlikte dikiş yöntemiyle onarılmalıdır. 4 cm’den büyük çatlaklarda, çatlağın her iki yanı 20-30 cm açılmalı ve özgün taş malzeme ve örüm sistemine göre bu bölüm tekrardan örülmelidir.
Çatlak onarımından sonra malzeme raporunda önerilen harç karışımı ile cepheler sıvanmalıdır.
Doğramaların hepsi restorasyon projesindeki detaya uygun olarak 1. Sınıf çam ile yapılmalıdır. Kapılar restitüsyon projesine uygun olarak önerilmiş ve restorasyon projesindeki detaylara uygun olarak yenilenmelidir.
Çatı elemanlarından çürüyen ahşap elemanlar özgün ebat ve malzemedeki ahşap malzeme ile değiştirilmelidir. Üst örtü Marsilya tipi kiremittir. Kiremit altına su yalıtımı yapılması gereklidir. Oluklar ve yağmur inişleri çinko olacaktır.
Yapıda kullanılacak yeni ahşap elemanların emprenye edilmiş, fırınlanmış ahşap malzemeden olması önerilir. Nem oranının %7-12 arasında olması önemlidir. Ahşap malzemesi 1. Sınıf çam olarak önerilir.
6 Nolu Yapı Restorasyon Raporu
Kagir sistemde yapılmış yapı tek katlıdır. İşçi barakası olarak inşa edilmiş bina restorasyonda otellere hizmet veren restoran olarak işlevlendirilmiştir. Yapı cephe sistemi restitüsyon projesine uygun yapılmıştır. Plan şeması ise yeni işlevine uygun olarak bölücü duvarlar kaldırılmış, tek mekan olarak önerilmiştir.
Su basmanı kesme taş olan yapı cepheleri sıvalıdır. Restorasyon ve restitüsyonda su basman sıvanmamıştır. Ancak cepheler sıvalı olarak önerilmiştir.
Çatı elemanlarından çürüyen, yanan ahşap elemanlar özgün ebat ve malzemedeki ahşap malzeme ile değiştirilmelidir. Oluklar ve yağmur inişleri çinko olacaktır. Çatı örtüsü Marsilya tipi olarak yenilenirken su yalıtımı kiremit altına yapılmalıdır. Bacaların çoğu kötü durumdadır. Özgün tuğla ebadındaki tuğla malzeme ile örülmelidir.
Sıva raspa işleminden sonra taşlardaki malzeme kayıpları 5 cm’den fazla olan yerlerde çürütme yöntemi kullanılarak özgün taş malzemesine uygun malzeme ile tümlenmelidir. 5 cm’den az olan malzeme kayıplarında bir müdahale yapılmasına gerek yoktur. Raspadan sonra tespit edilen çatlaklar konunun uzmanınca değerlendirilmeli ve sonra, çatlak genişliği 1cm’den küçükse yapının özgün harcına benzer kalitede bir malzemeyle enjeksiyon yöntemiyle, 1-4cm arasında ise enjeksiyonla birlikte dikiş yöntemiyle onarılmalıdır. 4 cm’den büyük çatlaklarda, çatlağın her iki yanı 20-30 cm açılmalı ve özgün taş malzeme ve örüm sistemine göre bu bölüm tekrardan örülmelidir.
Çatlak onarımından sonra malzeme raporunda önerilen harç karışımı ile cepheler sıvanmalıdır.
Doğramaların hepsi restorasyon projesindeki detaya uygun olarak 1. Sınıf çam ile yapılmalıdır. Kapılar restitüsyon projesine uygun olarak önerilmiş ve restorasyon projesindeki detaylara uygun olarak yenilenmelidir.
Yapıda kullanılacak yeni ahşap elemanların emprenye edilmiş, fırınlanmış ahşap malzemeden olması önerilir. Nem oranının %7-12 arasında olması önemlidir. Ahşap malzemesi 1. Sınıf çam olarak önerilir.
7 Nolu Yapı Restorasyon Raporu
Pastane olarak işlevlendirilen yapının cephe özellikleri restitüsyona uygun olarak yapılacaktır. Çalışma sürecinde tespit edilen ancak içine girilemeyen bodrum katına uygulama sırasında iç kısımdan ulaşılmalıdır. Yapı çevresinde yapılacak araştırma kazısı ile de bodrum kata dışarıdan giriş olup olmadığı araştırılmalıdır.
Batı cephesindeki ahşap rüzgarlık restorasyonda da korunmuştur. Çürüyen ahşap kaplama ve karkas sistemi özgün malzeme ve ebatlarında yenilenmelidir.
Restorasyon projesinde yapı içindeki ahşap merdiven evi bodrum kata indirilmiş ve katlar iç kısımdan birbirine bağlanmıştır. Zemin ve 1. katta ara bölücüler kaldırılmış, tek mekan olarak yapı içi düzenlenmiştir. Bodrum kat tavan döşemesi tespit edilememiştir. Ancak bodrum kat tavan döşemeleri tespit edilen yapılarda volta döşeme olduğundan, volta döşeme olarak projelerde işlenmiştir. Uygulama sırasında özgün döşeme tespit edilmeli ve bu sistemde bozulma var ise konunun uzmanlarınca onarımı yapılmalı, özgün yapım sistemi değiştirilmemelidir.
Doğramaların hepsi restorasyon projesindeki detaya uygun olarak 1. Sınıf çam ile yapılmalıdır. Kapılar restitüsyon projesine uygun olarak önerilmiş ve restorasyon projesindeki detaylara uygun olarak yenilenmelidir.
Yapıda kullanılacak yeni ahşap elemanların emprenye edilmiş, fırınlanmış ahşap malzemeden olması önerilir. Nem oranının %7-12 arasında olması önemlidir. Ahşap malzemesi 1. Sınıf çam olarak önerilir.
Çatı arasına çalışma sürecinde girilememiştir. Bu nedenle uygulama sürecinde çatı arasına girilmeli ve çürüyen ahşap elemanlar özgün ebat ve malzemedeki ahşap malzeme ile değiştirilmelidir. Üst örtü Marsilya tipi kiremittir. Kiremit altına su yalıtımı yapılması gereklidir. Oluklar ve yağmur inişleri çinko olacaktır. Mevcutta saçaklardaki kaplama açılmalıdır. Saçaklardaki ahşap karkas irdelenmeli, özgün sistemi mevcuttaki gibi ise korunmalı, değil ise özgününe göre uygulama yapılmalıdır.
Uygulama sırasında yapı iç ve dış duvarlarındaki çimento harçlı derz müdahaleleri ve sıva müdahaleleri raspa edilmelidir. Özgün harç örneği analizi yapılarak özgün harç karışımına uygun olarak hazırlanan karışım ile derzleme yapılmalıdır. Raspa işleminden sonra taşlardaki malzeme kayıpları 5 cm’den fazla olan yerlerde çürütme yöntemi kullanılarak özgün taş malzemesine uygun malzeme ile tümlenmelidir. 5 cm’den az olan malzeme kayıplarında bir müdahale yapılmasına gerek yoktur. Raspadan sonra tespit edilen çatlaklar konunun uzmanınca değerlendirilmeli ve sonra, çatlak genişliği 1cm’den küçükse yapının özgün harcına benzer kalitede bir malzemeyle enjeksiyon yöntemiyle, 1-4cm arasında ise enjeksiyonla birlikte dikiş yöntemiyle onarılmalıdır. 4 cm’den büyük çatlaklarda, çatlağın her iki yanı 20-30 cm açılmalı ve özgün taş malzeme ve örüm sistemine göre bu bölüm tekrardan örülmelidir.
8 Nolu Yapı Restorasyon Raporu
Lojman olan yapı restorasyonda kafe olarak işlevlendirilmiştir. Uygulama sırasında yapı içinden bodrum katı olup olmadığı tespit edilmelidir.
Yapı 2 katlı yığma sistemde yapılmıştır. Ana taşıyıcı duvarları dış duvarlarıdır. Restorasyonda 1946 yılına ait restitüsyon cepheleri korunmuştur.
Su basmanı kesme taş olan yapı cepheleri sıvalıdır. Restorasyon ve restitüsyonda su basman sıvanmamıştır. Ancak cepheler sıvalı olarak önerilmiştir.
Çatı elemanlarından çürüyen, yanan ahşap elemanlar özgün ebat ve malzemedeki ahşap malzeme ile değiştirilmelidir. Oluklar ve yağmur inişleri çinko olacaktır. Çatı örtüsü Marsilya tipi olarak yenilenirken su yalıtımı kiremit altına yapılmalıdır. Bacaların çoğu kötü durumdadır. Özgün tuğla ebadındaki tuğla malzeme ile örülmelidir.
Sıva raspa işleminden sonra taşlardaki malzeme kayıpları 5 cm’den fazla olan yerlerde çürütme yöntemi kullanılarak özgün taş malzemesine uygun malzeme ile tümlenmelidir. 5 cm’den az olan malzeme kayıplarında bir müdahale yapılmasına gerek yoktur. Raspadan sonra tespit edilen çatlaklar konunun uzmanınca değerlendirilmeli ve sonra, çatlak genişliği 1cm’den küçükse yapının özgün harcına benzer kalitede bir malzemeyle enjeksiyon yöntemiyle, 1-4cm arasında ise enjeksiyonla birlikte dikiş yöntemiyle onarılmalıdır. 4 cm’den büyük çatlaklarda, çatlağın her iki yanı 20-30 cm açılmalı ve özgün taş malzeme ve örüm sistemine göre bu bölüm tekrardan örülmelidir.
Çatlak onarımından sonra malzeme raporunda önerilen harç karışımı ile cepheler sıvanmalıdır.
Doğramaların hepsi restorasyon projesindeki detaya uygun olarak 1. Sınıf çam ile yapılmalıdır. Kapılar restitüsyon projesine uygun olarak önerilmiş ve restorasyon projesindeki detaylara uygun olarak yenilenmelidir.
Yapıda kullanılacak yeni ahşap elemanların emprenye edilmiş, fırınlanmış ahşap malzemeden olması önerilir. Nem oranının %7-12 arasında olması önemlidir. Ahşap malzemesi 1. Sınıf çam olarak önerilir.
9 Nolu Yapı Restorasyon Raporu
Lojman olan yapıya restorasyonda restoran işlevi verilmiştir. Cephe sistemi restitüsyondaki gibi korunan yapının restorasyonda ana taşıyıcıları korunurken bölücü duvarları kaldırılmıştır.
Çatı elemanlarından çürüyen, yanan ahşap elemanlar özgün ebat ve malzemedeki ahşap malzeme ile değiştirilmelidir. Oluklar ve yağmur inişleri çinko olacaktır. Çatı örtüsü Marsilya tipi olarak yenilenirken su yalıtımı kiremit altına yapılmalıdır. Bacaların çoğu kötü durumdadır. Özgün tuğla ebadındaki tuğla malzeme ile örülmelidir.
Sıva raspa işleminden sonra taşlardaki malzeme kayıpları 5 cm’den fazla olan yerlerde çürütme yöntemi kullanılarak özgün taş malzemesine uygun malzeme ile tümlenmelidir. 5 cm’den az olan malzeme kayıplarında bir müdahale yapılmasına gerek yoktur. Raspadan sonra tespit edilen çatlaklar konunun uzmanınca değerlendirilmeli ve sonra, çatlak genişliği 1cm’den küçükse yapının özgün harcına benzer kalitede bir malzemeyle enjeksiyon yöntemiyle, 1-4cm arasında ise enjeksiyonla birlikte dikiş yöntemiyle onarılmalıdır. 4 cm’den büyük çatlaklarda, çatlağın her iki yanı 20-30 cm açılmalı ve özgün taş malzeme ve örüm sistemine göre bu bölüm tekrardan örülmelidir.
Çatlak onarımından sonra malzeme raporunda önerilen harç karışımı ile cepheler sıvanmalıdır.
Doğramaların hepsi restorasyon projesindeki detaya uygun olarak 1. Sınıf çam ile yapılmalıdır. Kapılar restitüsyon projesine uygun olarak önerilmiş ve restorasyon projesindeki detaylara uygun olarak yenilenmelidir.
Yapıda kullanılacak yeni ahşap elemanların emprenye edilmiş, fırınlanmış ahşap malzemeden olması önerilir. Nem oranının %7-12 arasında olması önemlidir. Ahşap malzemesi 1. Sınıf çam olarak önerilir.