Davut Ağa Camii, Eyüp Nişanca’da, Şeyh Murad Tekkesi civarında Sertarıkzade Tekkesi yanında ve Davut Ağa Caddesi üzerinde yer alır. Bu sayfa, yapıya ilişkin rölöve, restitüsyon ve restorasyon raporlarının tarihsel araştırma, belgeleme ve koruma kararlarını bir araya getirir.
Yapının genel görünüşleri, tarihsel belgeleri ve mevcut durum tespitleri.
Tarihçe ve mimari kimlik
Yapının banisi, Kanuni Sultan Süleyman döneminin Bâbüssaade Ağası Davut Ağa’dır. İnşaatın 926/1554’te tamamlandığı, aynı yıl vefat eden Davut Ağa’nın mescidin haziresine defnedildiği kaynaklarda belirtilir. Davut Ağa Mescidi, Mimar Sinan’ın tezkirelerinde “Saray Ağası Davut Ağa Mescidi” olarak kayıtlıdır.
Yaklaşık kare planlı ibadet mekânı, bir avlu ortasında konumlanır; son cemaat yeri ahşap, harim ise yığma taş duvarlıdır. Yapının özgün plan düzeni korunmuş olmakla birlikte zaman içindeki onarımlar, ek yapılar ve malzeme değişiklikleri mimari karakterini etkilemiştir. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 1968 yılında onarım gördüğü raporda aktarılır.
Tarihsel çevre, minare ve yapı bileşenlerine ilişkin görseller.
Rölöve bulguları
Rölöve çalışması; yapı arazisinin eğimini, avlu düzenini, hazireyi, kapalı son cemaat yerini, harimi, kadınlar mahfilini, minareyi ve yakın dönem eklerini belgelemiştir. Bahçe duvarları, yapı kütlesi, pencere açıklıkları ve cephe malzemeleri ayrıntılı olarak incelenmiştir.
Yapıda yakın dönem müdahaleleri arasında PVC doğramalar, çimento harçlı sıvalar, özgün olmayan döşeme ve kaplamalar ile batı avlusundaki muhdes yapılar öne çıkar. Harim tavanında sehimler, cephelerde çatlaklar, malzeme kaybı ve yüzey kirlenmeleri tespit edilmiştir. Yapının güney yönündeki oturması ve bahçe duvarındaki sehimler, koruma kararlarında önem taşımaktadır.
Rölöve paftaları, cepheler ve yapının mevcut durumuna ilişkin ayrıntılar.
Restitüsyon kararları
Restitüsyon çalışması, 16. yüzyıl ve 19. yüzyıl olmak üzere iki dönem üzerinden ele alınmıştır. Son cemaat yerinin ilk dönemde açık ahşap direkli, ikinci dönemde ise ahşap kaplamalı ve giyotin pencereli kapalı düzeni değerlendirilmiştir. Yazılı kaynaklar, eski eser tespit fişleri ve 1998 tarihli rölöve belgeleri bu kararların başlıca dayanaklarıdır.
Yakın dönemde eklenen tuvalet, abdestlik, kütüphane ve imam evi gibi muhdes yapıların kaldırılarak avlu ortasındaki mescidin açığa çıkarılması; yol kotunun, bahçe duvarı pencerelerinin ve özgün mekânsal ilişkilerin yeniden değerlendirilmesi önerilmiştir. Kapı, pencere, döşeme, mihrap, minber ve vaiz kürsüsü için dönem özellikleri esas alınmıştır.
Restitüsyon seçenekleri, eski fotoğraflar ve karşılaştırmalı mimari belgeler.
Restorasyon yaklaşımı
Restorasyon projesi, ikinci dönem restitüsyon kararları doğrultusunda hazırlanmıştır. Cephelerdeki uygunsuz derz ve sıvaların raspalanması, ahşap hatılların korunması veya gerekli yerlerde yenilenmesi, taş yüzeylerin uygun yöntemlerle temizlenmesi ve özgün harçla derzlenmesi öngörülür.
Harim ve son cemaat yerindeki ahşap sistemlerin, çatı elemanlarının, pencere ve kapıların projeye uygun biçimde ele alınması; iç yüzeylerde raspa yapılması, özgün izlerin uzmanlarca değerlendirilmesi ve statik bulguların yerinde incelenmesi temel kararlardır. Bu içerik rapordaki tespit ve proje kararlarını açıklar; güncel uygulama durumuna ilişkin bir beyan değildir.
Restorasyon kararları, çizimler ve malzeme tespitlerine ilişkin belgeler.
Bu yayının dayandığı rölöve, restitüsyon ve restorasyon raporları Taksim Yapı tarafından hazırlanmıştır.