Proje Hazırlama Hizmeti, 2011
Barbaros Hayrettin Paşa Türbesi Rölöve, Restitüsyon ve Restorasyon Projeleri
Mimar Sinan’ın Beşiktaş’taki erken tarihli türbe yapılarından biri, tarihsel araştırma, ayrıntılı belgeleme, restitüsyon değerlendirmesi ve koruma kararlarıyla ele alındı.
Belgelemeden koruma kararına
Bir Mimar Sinan eserinin proje ölçeğinde bütüncül incelenmesi
İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, 362 ada 2 parselde bulunan Barbaros Hayrettin Paşa Türbesi için hazırlanan çalışma; tarihsel ve sanat tarihi araştırmalarını, mevcut durumun ölçülerek belgelenmesini, yapısal ve malzeme bozulmalarının tespitini, restitüsyon değerlendirmesini ve restorasyon müdahale kararlarını bir araya getirdi.
Çalışmanın amacı yeni bir kurgu üretmek değil, özgün karakterini büyük ölçüde koruyarak günümüze ulaşan yapının mimari niteliklerini doğru okumak, değişmiş çevre ve parsel ilişkilerini tarihî belgelerle karşılaştırmak ve gerekli koruma müdahalelerini bilimsel bir çerçeveye oturtmaktı.
Proje kapsamı
Dört aşamalı araştırma ve koruma yaklaşımı
Tarihsel araştırma
Yazılı kaynaklar, eski fotoğraflar, kurul arşivi, Alman Mavileri ve Pervititch haritaları birlikte değerlendirildi.
Rölöve ve belgeleme
Sekizgen plan, cepheler, kubbe, giriş revakı, hazîre taşları ve mimari ayrıntılar ölçülerek çizildi.
Restitüsyon
Özgün mimari karakter ve dönem izleri değerlendirildi, belgesiz varsayımlardan kaçınıldı.
Restorasyon projesi
Rutubet, yüzey kirlenmesi, taş kayıpları, pencere camları ve metal gergiler için müdahale kararları geliştirildi.
Mimari özellikler
Sekizgen kâgir gövde, revak ve kubbe
Kitabesine göre Hicrî 948, Milâdî 1541-1542 yıllarında yapılan türbe, klasik Osmanlı türbe mimarisinin sade ve güçlü örneklerinden biridir. Kesme küfeki taşından sekizgen gövdeyi, alçak kasnak üzerine oturan kurşun kaplı kubbe örter. Girişte baklavalı başlıklı mermer sütunların taşıdığı, ayna tonozla örtülü bir revak bulunur.
- Alt kotta dikdörtgen söveli, üst kotta sivri kemerli pencereler
- Alçı revzenler ve renkli cam düzeni
- Kündekârî giriş kapısı ve pencere iç kapakları
- Mukarnaslı kubbe geçişi, kalem işi ve yazı bezemeleri
2011 belgelemesi
Yapının mevcut durumu ve mimari ayrıntıları
Tespitler ve müdahale kararları
Koruma projesine yön veren başlıca meseleler
Rutubet ve drenaj
Sahil şeridindeki yüksek yer altı su seviyesinin duvarlarda oluşturduğu rutubet için yapı çevresinde drenaj sistemi önerildi.
Taş yüzeyler
Atmosferik kirlenme ve yosunlanma için kontrollü mekanik temizlik, büyük malzeme kayıplarında özgün taşla bütünleme yaklaşımı benimsendi.
Pencere ve ahşap elemanlar
Kündekârî kapı ve iç kapakların korunması, kırık revzen camlarının özgün niteliklere uygun biçimde tamamlanması öngörüldü.
Metal gergiler
Revak sütunlarındaki işlevini kaybetmiş gergiler incelendi, taşıyıcı sistem raporuyla uyumlu paslanmaz çelik bağlantı çözümü geliştirildi.
Hazîre taşları
Kirlenmelerin kontrollü yöntemle temizlenmesi ve çatlakların uygun onarım malzemeleriyle sağlamlaştırılması önerildi.
Parsel ve çevre ilişkisi
Tarihî haritalarda görülen parsel sınırlarının zaman içinde değiştiği belirlendi. Belgesiz bahçe duvarı restitüsyonundan kaçınıldı.
Arşiv ve harita araştırması
Türbenin Beşiktaş meydanı içindeki değişen çevresi
Belgeye dayalı koruma projesi
Taksim Yapı, tarihî yapıların geçmişini, mevcut durumunu ve müdahale gereksinimlerini tek bir proje disiplini içinde değerlendirir.