Haydarpaşa Garı: 2010 Yangını Sonrası Çatı Enkazı Ayırma ve Temizlik Çalışması

Tadilat öncesi hazırlık ve güvenli temizlik

Haydarpaşa Garı’nın 2010 yangını sonrasında çatıda kalan yanmış ahşapların, kullanılamaz metal elemanların ve yangın artıklarının kontrollü biçimde ayrılması, torbalanması ve vinçle tahliye edilmesi.

YapıHaydarpaşa Garı

Yangın28 Kasım 2010

ÇalışmaEnkaz ayırma ve temizlik

UygulayıcıTaksim Yapı

Çalışmanın doğru tanımı

Restorasyondan önce güvenli bir çalışma alanı oluşturmak

Haydarpaşa Garı’nın yapımına 30 Mayıs 1906’da başlandı ve yapı 19 Mayıs 1908’de tamamlandı. İstanbul’un demiryolu ve liman tarihi içinde simgesel bir yere sahip olan garın çatısı, 28 Kasım 2010 tarihindeki yangında ağır hasar gördü.

Taksim Yapı’nın bu aşamadaki işi, yangından etkilenmiş çatı alanında kalan yanmış ve kullanılamaz malzemeleri güvenli yöntemlerle kaldırmak, korunacak parçaları ayırmak ve sonraki proje çalışmalarına elverişli temiz bir alan oluşturmaktı.

Tarihî bağlam

Gar, liman ve demiryolu sahasının arşiv planları

Tarihî haritalar ve vaziyet planları, Haydarpaşa Garı’nı tek bir bina olarak değil; kıyı, liman tesisleri, ray bağlantıları ve çevresindeki ulaşım ağıyla birlikte okumaya imkân verir.

Haydarpaşa Garı ve çevresini gösteren tarihî kent haritası — Haydarpaşa ve yakın çevresinin tarihî harita üzerindeki konumu.

Haydarpaşa Garı sahasının arşiv vaziyet planı — Gar, liman ve demiryolu sahasının arşiv planı.

Haydarpaşa Garı ile liman tesislerini gösteren tarihî plan — Haydarpaşa Garı ile liman yapılarının tarihî yerleşim düzeni.

Haydarpaşa Garı kıyı yerleşimini gösteren arşiv planı — Kıyı, gar binası ve demiryolu bağlantılarının arşiv planındaki görünümü.

Yangın sonrası durum

Ahşap ve çelik taşıyıcılardaki ağır hasar

Yangın sonrasında ahşap kirişlerin önemli bölümü kömürleşmiş, çelik makaslar yüksek ısı nedeniyle eğilmiş ve taşıma özelliğini kaybeden parçalar çatı döşemesi üzerine düşmüştü. Hasarlı alan ile sağlam kalan çatı bölümü arasındaki sınır korunarak çalışma yalnızca yangından etkilenen kesimde yürütüldü.

Haydarpaşa Garı çatısında yangın sonrası ağır hasar — Yangın sonrasında çatı boşluğunda görülen yanmış ahşap ve metal taşıyıcılar.

Yanmış çatı taşıyıcıları arasından Haydarpaşa Garı kulesi — Kule çevresinde kömürleşmiş ahşap elemanlar ve hasarlı çatı iskeleti.

Yangın sonrası Haydarpaşa Garı çatısının silueti — Çatının yangından sonra büyük ölçüde açığa çıkan taşıyıcı sistemi.

Haydarpaşa Garı çatısında yangınla biçim değiştiren çelik makaslar — Yüksek ısı etkisiyle deforme olmuş çelik çatı elemanları.

Yangın sonrasında bükülen çelik çatı elemanı — Çatı alanında ağır deformasyona uğramış bir metal taşıyıcı parça.

Haydarpaşa Garı çatısındaki yanmış ahşap ve metal enkaz — Temizlik öncesinde çatı döşemesi üzerine yığılmış yangın artıkları.

Haydarpaşa Garı çatısında çöken çelik makaslar — Duvarlar arasında kalan eğilmiş ve çökmüş çelik çatı makasları.

Haydarpaşa Garı çatı boşluğunun yangın sonrası görünümü — Kömürleşmiş ahşaplar, eğilmiş metaller ve taş duvarlar arasındaki hasar.

Haydarpaşa Garı kuleleri arasındaki yangın enkazı — Kuleler arasında biriken yanmış çatı malzemeleri.

Yangın sonrasında ayakta kalan çatı iskeleti — İç mekândan bakıldığında görülen yanmış çatı iskeleti.

Haydarpaşa Garı çatısında sağlam ve hasarlı bölümlerin sınırı — Yangından etkilenen bölüm ile korunmuş çatı örtüsünün yan yana görünümü.

Haydarpaşa Garı çatısında kömürleşmiş ahşap kiriş detayı — Yangının ahşap çatı elemanlarında oluşturduğu kesit kaybı.

Haydarpaşa Garı iç avlusu ve yangın sonrası çatı görünümü — Yapının avlu cephesi ile hasarlı çatı hattı.

Haydarpaşa Garı çatısındaki yangın hasarının genel görünümü — Kuleler ve ana kütle boyunca uzanan açıkta kalmış çatı alanı.

Haydarpaşa Garı çatısında üst üste düşen yanmış makaslar — Temizlik öncesi yığılmış ahşap ve metal çatı elemanları.

Haydarpaşa Garı çatı içindeki taşıyıcı hasarı — Kısmen örtülü bölümde görülen çelik ve ahşap taşıyıcı sistemi.

Haydarpaşa Garı deniz cephesindeki çatı enkazı — Boğaz yönüne bakan çatı bölümünde yangın artıkları.

Güvenlik ve hazırlık

Yüksekte çalışma için kontrollü saha düzeni

Çatı seviyesine su hattı çıkarıldı, çalışma alanında on adet yangın söndürücü bulunduruldu ve açık kenarlarda çelik tel esaslı geçici korkuluk kuruldu. Personel emniyet kemeri ve güvenlik halatlarıyla çalıştı; kesim yapılan noktalarda su ve yangın söndürme ekipmanı hazır tutuldu.

Uygulama raporu, çatıda bulunan özgün olmayan eternit örtüyü çimento ve asbest lifli bir malzeme olarak kaydeder. Bu bilgi rapordaki dönemsel teknik tanım olarak aktarılmakta; bağımsız bir malzeme analizi yapıldığı iddia edilmemektedir.

Yangından etkilenmeyen çatı bölümüne müdahale edilmedi.
Yanmış ahşaplar çelik makas bağlantılarından kontrollü biçimde ayrıldı.
Küçük kömürleşmiş parçalar ve cüruf 5.000’den fazla torbada toplandı.
Taşıma özelliğini kaybeden ağır çelikler vinçle indirildi.
Hasarlı çelik parçalar sonraki incelemeler için TCDD sahasında korundu.
Hareketli Lefke taşı parçaları köşe kulelerde muhafaza edildi.

Haydarpaşa Garı çatısında enkazın incelenmesi — Saha ekibinin yanmış çatı elemanları arasındaki çalışması.

Haydarpaşa Garı çatısında enkaz kaldırma hazırlığı — Kişisel koruyucu donanımlı ekibin hasarlı alandaki hazırlığı.

Haydarpaşa Garı çatısında güvenlik halatıyla çalışma — Hasarlı çatı iskeleti üzerinde emniyet tedbirleriyle çalışan ekip.

Haydarpaşa Garı çatısında hasarlı makasın söküm hazırlığı — Deforme çatı makası üzerinde kontrollü söküm için çalışan personel.

Haydarpaşa Garı çatısında torbalanan yangın artıkları — Kömürleşmiş küçük parçaların torbalanarak tahliyeye hazırlanması.

Haydarpaşa Garı çatısında enkaz temizliği yapan ekip — Yanmış taşıyıcılar arasında sürdürülen kontrollü temizlik çalışması.

Haydarpaşa Garı çatısındaki yıkılmış taşıyıcı elemanlar — Temizlik öncesi birbirine geçmiş ahşap ve çelik parçalar.

Haydarpaşa Garı çatısında toplanan torbalı yangın atıkları — Tahliye edilmek üzere hazırlanan torbalar ve yanmış çatı elemanları.

Haydarpaşa Garı çatısında torbalanan yangın artıkları ve yangın söndürücü — Çalışma alanında torbalanmış atıklar ile yangın güvenliği ekipmanı.

Haydarpaşa Garı çatısında kömürleşmiş kiriş yığını — Kule çevresinde birbirinin üzerine düşmüş yanmış ahşaplar.

Haydarpaşa Garı çatısında enkazın torbalanması — Yanmış küçük parçaların ayrıştırılıp torbalandığı çalışma bölgesi.

Haydarpaşa Garı çatısında toplu enkaz temizliği — Saha ekibinin çatı yüzeyindeki yangın artıklarını birlikte toplaması.

Kontrollü ayırma ve tahliye

Kesim, torbalama, sapanlama ve vinçle indirme

Taşıyıcı niteliğini kaybetmiş parçalar birbirinden ayrıldı; küçük yangın artıkları torbalandı, ağır ahşap ve metal elemanlar kaldırma ekipmanına bağlanarak çatı seviyesinden kontrollü biçimde indirildi. Süreçte korunması gereken özgün parçalar atıklardan ayrıştırıldı.

Haydarpaşa Garı çatısında hasarlı metal elemanın kesilmesi — Deforme çelik parçanın kontrollü kesim ve ayırma işlemi.

Haydarpaşa Garı çatısında yangından etkilenmeyen bölüm — Çalışma sınırındaki korunmuş çatı örtüsü ve demiryolu sahası.

Haydarpaşa Garı çatısında hasarlı çeliklerin ayrılması — Tahliye öncesinde seçilen ve ayrılan metal çatı elemanları.

Haydarpaşa Garı önünde enkaz tahliyesi için kurulan vinç — Çatıdaki ağır parçaları indirmek için kullanılan mobil vinç.

Haydarpaşa Garı kule çevresinde enkaz temizliği — Torbalar ve ayrılmış parçalar arasında çalışan saha personeli.

Haydarpaşa Garı çatısında vinçle tahliye için sapanlama — Ağır parçaların kaldırma ekipmanına bağlanması.

Haydarpaşa Garı çatısında koruyucu giysili personel — Torbalanmış enkaz yanında çalışan kişisel koruyucu donanımlı personel.

Haydarpaşa Garı çatısında ağır parçanın vinçle kaldırılması — Ayrılmış çatı elemanının vinç kancasına bağlanarak kaldırılması.

Haydarpaşa Garı çatısından enkazın vinçle tahliyesi — Paketlenen ağır yangın artıklarının çatı seviyesinden indirilmesi.

Haydarpaşa Garı önünde vinçle indirilen çatı enkazı — Çatıdan alınan malzemenin kontrollü biçimde zemin seviyesine indirilmesi.

Haydarpaşa Garı çatısında yanmış ahşapların ayrılması — Kömürleşmiş ahşap elemanların ekip tarafından tasnif edilmesi.

Haydarpaşa Garı çatısında devam eden temizlik süreci — Çalışanlar, torbalar ve geride kalan hasarlı makaslarla çalışma alanı.

Haydarpaşa Garı kuleleri arasında vinçle tahliye — Kule siluetleri arasında yükselen vinç bomu ve temizlik ekibi.

Temizlik sonrası

Belgeleme ve sonraki projeler için açığa çıkarılan çatı yüzeyi

Enkazın kaldırılmasıyla yangından etkilenen döşeme ve taşıyıcı izleri görünür hâle geldi. Temizlenen alan, korunacak parçaların değerlendirilmesine ve daha sonraki proje kararlarının sağlıklı veriler üzerinden geliştirilmesine imkân sağladı.

Haydarpaşa Garı çatısının enkaz temizliği sonrası görünümü — Yangın artıklarından arındırılmış geniş çatı döşemesi.

Haydarpaşa Garı kule çevresinin temizlik sonrası görünümü — Torbalar toplanırken açığa çıkan çatı yüzeyi ve kuleler.

Haydarpaşa Garı çatısında son torbaların tahliyeye hazırlanması — Temizlenen alanda kalan torbaların düzenlenmesi.

Haydarpaşa Garı çatısında temizlik sonrası açık döşeme — Kule açıklığından görülen temizlenmiş çatı yüzeyi ve çalışma hattı.

Kaynak notu: Metin ve saha fotoğrafları Taksim Yapı’nın Haydarpaşa Garı Tadilat Öncesi Hazırlık Çalışması Uygulama Raporu esas alınarak hazırlanmıştır. Yapım ve yangın tarihleri, T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının 3 Temmuz 2024 tarihli resmî açıklaması ile karşılaştırılmıştır.

Yangın sonrası kontrollü koruma hazırlığı

Taksim Yapı, tarihî yapılarda güvenlik, belgeleme ve korunacak özgün parçaların ayrıştırılmasını birlikte ele alan çalışma yöntemleri uygular.

Taksim Yapı’yı İnceleyin